با گذشته نزدیک به هفت ماه ورق جنگ بازگشت. در آغاز ماه سپتامبر، ارتش اوکراین با یاری متحدان غربی خود و با سیل کمک‌های تسلیحاتی متحدان خود در ناتو، در شرق و جنوب به موفقیت‌های ارضی قابل توجهی دست یافت. در کنار آزادسازی خرسون، حملات دوربرد اخیر کیف به روسیه بخش دیگری از موفقیت‌های اخیر اوکراین را تشکیل می‌دهند. با این حال آنچه مشهود است، عدم توانایی طرفین جنگ در کسب پیروزی کامل است. در این راستا، اگرچه روسیه نسبت به فشار افکار عمومی داخلی و بین‌المللی سخت پوست شده است،  لیکن کمبود تدارکات را مشکلی بزرگ بر سر راه خود می‌بیند. اوکراین نیز برای ادامه حرکت موثر موتور نظامی خویش به کمک‌های تسلیحاتی بیشتر غرب نیازمند است. از طرف دیگر، علیرغم یکسال همدلی متحدان ناتویی کیف، اختلاف بر  سر رویکرد پایتخت‌های غربی در رابطه با حمایت از اوکراین به چشم می‌خورد.با بررسی این اختلافات در این یادداشت، این سوال ایجاد خواهد شد که ناتو که تصور می‌شد با آغاز جنگ اوکراین هویت خویش را بازیافته، بار دیگر در گیرودار اختلافات واگرایانه اعضای آن قراردارد؟

 

شکاف و اختلافات فرا‌آتلانتیکی

چندین محور اختلافی در موضوع جنگ اوکراین میان متحدان در ناتو وجود دارد. نخست بنظر می‌رسید بار دیگر موضوع مهم وفوری “غرب در مواجهه با روسیه” بر تمامی اختلافات فائق خواهد آمد اما اظهار نظر بایدن در کاخ سفید مبنی بر محدودیت‌های وی در حمایت از اوکراین به واسطه مخالفت برخی از متحدان اروپایی با ادامه جنگ فراگیر با روسیه، مسئله را چالش‌برانگیرتر از آنچه تصور‌ می‌شد تصورات تصورتص، نشان داد.

در جبهه پشتیبانی ناتو، موضوع کمک‌های تسلیحاتی و مالی، خطرات و بحران‌های ناشی از ادامه جنگ، ادراک اروپای شرقی و غربی از موضوع تقابل با روسیه موضوعاتی است که عمده اختلافات را تشکیل می‌دهند.

با آغاز جنگ، ایالات متحده و متحدان ناتویی آن، یکصدا حمایت از اوکراین را در دستور کار قرار دادند. در ایالات متحده، سناتورهای جمهوری خواه با صدای رسا از بایدن خواستند که هرچه سریعتر سلاح‌های امریکایی را در اختیار کیف قرار بدهد اما درحال حاضر بسیاری از سناتور‌های جمهوری خواه از کمک‌های مالی و تسلیحاتی بایدن به اوکراین انتقاد می‌کنند. دلیل آن اما به مسائل مختلفی ارتباط دارد. بخش عمده‌ای از بدنه حزب جمهوری‌خواه بخصوص جریان ” اول امریکا” معتقدند که اروپا بار دیگر در حال گرفتن سواری رایگان از ایالات متحده است. در حال حاضر ایالات متحده بخش عمده‌ای از بار کمک‌های مالی و تسلیحاتی به اوکراین را بر دوش می‌کشد. تا ماه اکتبر سال 2022 میلادی، واشنگتن 8.5 میلیارد دلار به اوکراین کمک کرده است. این درحالیست که ارزش کمک‌های ارسالی اتحادیه اروپا به اوکراین در مدت مشابه میلادی، از عدد 3.6 میلیارد دلار تجاوز نمی‌کند. در کنار موضوع “تقسیم بار” که مد نظر امریکایی‌هاست، دفاعیات اروپاییان نیز قابل بررسی است. اروپاییان معتقدند علاوه بر کمک‌های مالی در قالب اتحادیه اروپا، کمک‌های انفرادی کشورهای عضو اتحادیه نیز به اوکراین ارسال می‌شود. هرچند به نظر می‌رسد این عدد خیلی به حاصل جمع کمک‌های اروپا به اوکراین اضافه نکند زیرا تنها آلمان توانسته است میزان کمک‌های انفرادی خود را به عدد یک میلیارد دلار برساند. ادله دیگر اروپاییان اما قابل تامل‌تر است. اروپا معتقد است که علیرغم همکاری و هماهنگی دلپذیر اولیه، تحریم گاز طبیعی روسیه و کمبود آن در اروپا سبب شده است که ایالات متحده گاز طبیعی مایع خود را به قیمت بسیار بالایی به این بلوک بفروشد.

 

برداشت‌های امنیتی متفاوت در ایالات متحده و اروپا

در کنار موضوعات اقتصادی و تقسیم بار هزینه‌های جنگ اوکراین برای متحدان در ناتو، مسائل امنیتی نیز حائز اهمیت است به طوریکه با کاهش پشتیبانی اروپاییان، ممکن است کارزار اوکراین برای ایالات متحده به یک رقابت تسلیحاتی با روسیه تبدیل گردد. چنین روندی ممکن است با شدت یافتن، ایالات متحده را در مواجهه با چالش چین تضعیف نماید؛ موضوعی که در ایالات متحده به هیچ عنوان خوشایند نخواهد بود.

در اروپا نگاه امنیتی بسیار پیچیده‌تری وجود دارد. کشورهای قدرتمند اروپایی در ناتو افزایش سطح تنش و درگیری با روسیه را در تضاد با دکترین امنیتی اتحادیه اروپا می‌دانند. از نظر فرانسه و آلمان، روسیه می‌تواند در نوع خود، بخشی از راهبرد امنیت اروپا باشد. اینجاست که بحران ناتو از یک طرف و تضاد عقاید در اروپای غربی و شرقی از طرف دیگر نمایان می‌شود.

برعکس ایالات متحده، اروپای غربی بخصوص پاریس و برلین، از افزایش سطح درگیری‌ها به واسطه خطر تسری آن به بخش‌های دیگر اروپا و همچنین احتمال ایجاد یک جنگ اتمی یا جنگ فراگیر دیگری در قاره سبز استقبال نمی‌کنند. به طوریکه سفر رئیس جمهور فرانسه به ایالات متحده نیز با هدف تحت فشار قرار دادن بایدن برای کاهش سطح درگیری‌ها در جبهه اوکراین صورت گرفت. علاوه بر اختلاف میان اروپا و ایالات متحده، اروپا در دورن خود نیز با اختلاف نظرات زیادی در رابطه با موضوع تقابل با روسیه در جنگ اوکراین دست به گریبان است. علیرغم غرب که روسیه را بخشی از امنیت اروپا می‌داند، کشورهای شرقی و اغلب همسایه با روسیه، این کشور را تهدید بزرگ اروپا دانسته و معتقدند که در صورت غلبه روسیه بر اوکراین، ثبات و امنیت در اروپا با بحرانی سخت مواجه خواهد شد.