شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
پس از امضای توافقنامه پرسپا، ارزش مبادلات تجاری دوجانبه دو برابر شده و از 853 میلیون یورو به 6/1 میلیارد یورو در سال جاری رسیده است. سرمایهگذاری خارجی مستقیم شرکتهای یونانی در مقدونیه شمالی به ارزش 620 میلیون یورو رسیده که سهم مهمی در تولید ناخالص داخلی این کشور دارد. طرف مقدونیهای اطمینان دارد که همکاریهای اقتصادی تجاری بین دو کشور در سال جدید و سالهای آتی افزایش خواهد یافت.
در جریان این سفر که در آستانه آغاز ریاست ادواری مقدونیه شمالی در سازمان امنیت و همکاری اروپا در سال 2023 انجام گرفت، وزرای خارجه دو کشور از پویایی توسعه روابط دو کشور همسایه، همکاریها در حوزهها و پروژههای متعدد مورد علاقه و چشمانداز همکاری بیشتر در سطح دوجانبه، منطقهای و چند جانبه ابراز خرسندی کردند. همچنین توافقنامه «پرسپا» و تأثیر مثبت آن بر روابط و همکاریهای دو کشور مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
دندیاس وزیر خارجه یونان حمایت کامل آتن از روند الحاقی مقدونیه شمالی به اتحادیه اروپا را اعلام کرد و تاکید داشت: «یونان مصمم به کمک به دولت اسکوپیه در اجرای اصلاحات لازم برای پیوستن به اتحادیه اروپا است. نباید به طرفین ثالث که دارای دیدگاههای تجدیدنظر طلبانه هستند اجازه دهیم تا از خستگی که این روند ایجاد میکند، سوء استفاده کنند. آتن اهمیت ویژهای برای تقویت روابط دوجانبه با مقدونیه شمالی قائل است و نزدیکترین شریک و متحد مقدونیه در منطقه است و اسکوپیه میتواند بر حمایت آتن حساب کند. طرفین میتوانند در چارچوب منافع مشترک خود در زمینههای مختلفی چون منابع انرژی تجدید پذیر، انرژی سبز و صنایع دفاعی همکاری کنند.»
یکی از دلایل اصلی این سفر تعمیق همکاریهای موجود در بخش انرژی بین دو کشور با تمرکز ویژه بر اتصال گاز، مشارکت مقدونیه در ترمینال گاز مایع «الکساندروپولیس» و تنوع بخشیدن به تامین انرژی در شرایط بحران فعلی است. در این راستا، در دوران ریاست مقدونیه شمالی بر سازمان امنیت و همکاری اروپا، یکی از موضوعات کلیدی امنیت انرژی و امنیت غذا و آب خواهد بود. بنظر میرسد مقدونیه شمالی برای مقابله موثر با چالشهایی که با آن روبهرو است، نیازمند حمایت و تعهد قوی کشورهای عضو این سازمان است.
اخیرا نخست وزیران دو کشور در پراگ توافق کردند که با توجه به پروژههای مختلفی که در دست کار است (ترمینال FSRU آلکساندروپولیس و ساخت لوله گاز طبیعی بین دو کشور) ظرفیتهای گستردهای برای توسعه همکاریهای دوجانبه در زمینه انرژی وجود دارد. مهمترین موضوع این دیدار، بحران انرژی و ضرورت تقویت همکاری دو کشور بود. تبعات جنگ اوکراین برای بخش انرژی کشوری کوچک و محروم از دسترسی به دریا چون مقدونیه شمالی بسیار سنگین است و بههمین منظور نخستوزیر مقدونیه شمالی خواستار دسترسی به انرژی از طریق یونان است.
طرفین در مورد ساخت پروژههای انرژی در مقدونیه شمالی، که علاقه شرکتهای یونانی را نیز جذب کرده گفتگو کردند. یک شرکت سرمایهگذار یونانی بهدنبال ساخت نیروگاه برقی گاز سوز در اسکوپیه است. شرکت برق یونان نیز پیشنهاد ساخت نیروگاه آبی بر رودخانه «چرنا» را ارائه داده است. به اعتقاد طرف یونانی، سرمایهگذاری شرکتهای یونانی در مقدونیه شمالی به نفع دو کشور است تا طرفین بتوانند زیرساختهای خود را به گونهای به هم متصل کنند که منجر به تقویت پیوندهای دو کشور در زمینه انرژی شود.
یونان حمایت کامل آتن از روند الحاقی مقدونیه شمالی به اتحادیه اروپا را مشروط به اجرای معیارهای تعیین شده و اجرای دقیق توافقنامه پرسپا میداند. به اعتقاد یونان، آینده مقدونیه شمالی و آینده کشورهای غرب بالکان در اتحادیه اروپا، ارزشهای اروپایی، حقوق مشترک اروپایی و حقوقبشر است.
از زمان اعلام استقلال مقدونیه در سال 1991 از یوگسلاوی، این كشور با یونان بر سر نام جمهوری مقدونیه اختلاف داشت. یونان بهدلیل اینكه مقدونیه قدیم بخش بسیار بزرگی از خاك یونان را شامل میشد، نگران این مسئله بوده كه دولت مقدونیه بعدها ادعایی در باره این بخش از خاک یونان مطرح كند و بههمین دلیل خواهان تغییر نام جمهوری مقدونیه بود. یونان به خاطر اختلاف بر سر نام «مقدونیه» مانع عضویت این کشور تازه استقلال یافته به اتحادیه اروپا و ناتو میشد تا اینکه در نهایت مقدونیه نام رسمی خود را به «جمهوری مقدونیه شمالی» تغییر داد.
پس از 25 سال تنش و بیاعتمادی میان آتن و اسکوپیه و مذاکرات پنهان و آشکار، دو کشور در 17 ژوئن 2018 (27 خرداد 1397) موافقتنامه تاریخی را در پرسپا (سواحل شمالی یونان) در مورد حل اختلافات دو كشور بر سر نام مقدونیه امضا كردند. براساس این موافقتنامه، اسكوپیه و آتن توافق كردند كه نام جدید مقدونیه (جمهوری سابق یوگسلاوی) به «جمهوری مقدونیه شمالی» تغییر و در نتیجه، مسیر عضویت در پیمان آتلانتیك شمالی (ناتو) و اتحادیه اروپا هموار شود. این موافقتنامه توسط نیكولا دیمیتروف وزیر خارجه مقدونیه و نیكوس كوجیاس وزیر خارجه وقت یونان در حضور نخست وزیران دو کشور و همچنین تعدادی از شخصیتهایی اروپایی به امضا رسید.
در این توافق، مقدونیه پذیرفت نام جدید این کشور را در قانون اساسی این کشور اصلاح کرده، نام سازمانهایی که از عبارت «مقدونیه» استفاده کرده را تغییر دهد و توافق از سوی پارلمان هر دو کشور به تصویب اکثریت نمایندگان برسد و به همهپرسی گذاشته شود. همچنین مقدونیه تفکیک بین یونانیان مقدونی، تمدن یونانی و زبان آنها با ساکنین کشور مقدونیه که دارای تاریخ و ویژگیهای زبانی و فرهنگی خاص خود است را به صراحت پذیرفت و تضمینهایی جهت پیشگیری هر نوع لفاظی و اقدامات الحاقگرایانه توسط مراجع دولتی و خصوصی این کشور را ارائه کرد. همسایه شمالی یونان پذیرفت در داخل و خارج از کشور از نام «جمهوری مقدونیه شمالی» استفاده کند. تمامی پیش شرطهایی که دولت یونان با طرف مقابل مطرح کرده بود پذیرفته شد.
آتن نیز متقابلا وجود زبان و قومیت مقدونی را به رسمیت شناخت و پذیرفت زبان مقدونی وابسته به زبان اسلاو بوده و ربطی به زبان مقدونیه یونانی باستانی و زبان یونانی – مقدونی ندارد. چیپراس نخست وزیر چپگرای وقت یونان این توافق را «پیروزی دیپلماتیک بزرگ» و «فرصت تاریخی» در چارچوب مواضع ملی دو دهه اخیر یونان دانست.
0 Comments