در هفته‌های اخیر، تنش از آنجایی دوباره شدت گرفت که نانسی پلوسی، رئیس مجلس نمایندگان آمریکا، در 11 مرداد 1401، از تایوان دیدار و آن را نشان دهنده «حمایت بی‌قید و شرط» آمریکا از تایوان دانست. این دیدار باعث ارتقاء سطح روابط آمریکا با تایوان گردید.

ایالات متحده پیش‌تر مدعی بود که با تایوان همانند یک دولت مستقل برخورد نمی‌کند، اما سفر مقام عالی چون رئیس مجلس نمایندگان با رعایت تشریفات رسمی، سبب شد که پکن ارزیابی دیگری داشته باشد.

واقعیت این است که آمریکا با سفر پلوسی به تایوان، اعتبار و تهدیدات چین را به چالش کشید. زیرا چین با تحرکات نظامی گسترده در اطراف تایوان، اعلام کرده بود که اجازه سفر را نمی‌دهد. در مقابل آمریکا از سفر پلوسی عقب‌نشینی نکرد و با اسکورت هوایی، سفر پلوسی به تایوان را انجام داد؛ لذا در این سفر نه تنها سطح روابط آمریکا و تایوان ارتقا یافت، بلکه اعتبار چین نیز تحت چالش جدی قرار گرفت.

در واکنش به اقدام آمریکا، چین علاوه بر اعمال تحریم‌هایی علیه نانسی پلوسی و تعلیق برخی همکاری‌های بین‌المللی با آمریکا، بزرگترین مانور نظامی خود در اطراف تایوان را آغاز کرد. در این مانور نظامی، هواپیماهای جنگی چین بارها حریم هوایی تایوان را نقض کردند و چندین موشک بالستیک نیز به سمت آب‌های اطراف تایوان شلیک کردند.

در واکنش به تهدیدات چین علیه تایوان و چند هفته بعد از سفر پلوسی، دولت آمریکا اعلام کرد که بنا دارد مبلغ یک میلیارد و 100 میلیون دلار تسلیحات نظامی در اختیار تایوان قرار دهد. این بسته تسلیحاتی شامل سیستم‌های راداری و هشدار حملات هوایی و موشکی به ارزش ۶۵۵ میلیون دلار و ۳۵۵ میلیون دلار برای ۶۰ سیستم شلیک موشک‌های هارپون است که قابلیت هدف قرار دادن ناوهای جنگی را هم دارد. همچنین پنتاگون گفته که موشک‌های زمین به هوا و هوا-هوا به ارزش حدود ۹۰ میلیون دلار هم بخشی از این تسلیحات است.

البته این تصمیم دولت باید به تصویب کنگره آمریکا برسد که با توجه به وجود اجماع دو حزبی در آمریکا بر سر حمایت این کشور از تایوان، بدون شک و به آسانی به تصویب کنگره خواهد رسید. همچنین در اواخر مرداد سال جاری، آمریکا و کره جنوبی در هاوایی تمرین هوایی مشترک برگزار کردند و پس از آن از در تاریخ 6 شهریور، مانور مشترک ژاپن و آمریکا آغاز شد. هرچند مانورهای آمریکا با کره جنوبی و ژاپن ارسال پیامی به کره شمالی است اما همزمان می‌تواند به عنوان ارسال پیامی به چین نیز تلقی شود.

در واکنش به اقدامات آمریکا، چین به تحرکات نظامی خود در اطراف تایوان ادامه و نسبت به حمایت‌های آمریکا از تایوان هشدار داد. قابل ‌پیش‌بینی است که در واکنش، آمریکا نیز به اشکال مختلف به حمایت‌های خود از تایوان ادامه دهد.

روشن است که در سطح کلان نظام بین‌الملل، رقابت و احتمال وقوع منازعه میان آمریکا و چین وجود دارد. آمریکا، چین را به مثابه تهدیدی برای «نظم بین‌الملل لیبرال» ارزیابی می‌کند و از دوره باراک اوباما تلاش کرده ائتلاف‌ها و اتحادهای جدیدی در مجاورت چین ایجاد کند و دولت فعلی واشنگتن نیز طبق آنچه در سند موقت امنیت ملی  بایدن آمده متعهد به تقویت اتحاد‌ها و ائتلاف‌های گذشته شده است.

در این تصویر کلان از رقابت بین دو کشور، تایوان مهمترین نقطه است. تسلط چین بر این جزیره به معنی عقب‌نشینی آمریکا از منطقه شرق آسیا است و حفظ این جزیره از تسلط چین توسط آمریکا، بدان معنی است که آمریکا همچنان یک بازیگر اثرگذار در کم و کیف تعاملات قدرت در شرق آسیا است.

در این بین، آنچه مهم به نظر می‌رسد ذکر این نکته است که کنش و واکنش در تعاملات چین و آمریکا حول تایوان، خطر محاسبات غلط و احتمال وقوع جنگ را در پی دارد. بدین معنی که پکن ممکن است اینگونه فکر کند که قبل از تقویت بیشتر توان نظامی تایوان باید به آن حمله و آن را ضمیمه خاک خود کند و یا ممکن است به این ارزیابی برسد که آمریکا در دفاع از تایوان ورود نخواهد کرد. این ارزیابی‌های چین اگر اشتباه باشد وقوع منازعه و در سطح بالاتر جنگ میان دو کشور را اجتناب‌ناپذیر می‌کند.

در مقابل، ممکن است ایالات متحده نیز به این ارزیابی برسد که تقویت توان نظامی تایوان و حمایت آمریکا از آن سبب تقویت «مکانیسم بازدارندگی» می‌شود و لذا چین را از حمله به تایوان باز می‌دارد. در حالیکه این هدف آمریکا ممکن است سبب افزایش نگرانی‌های چین و انجام اقدامات پیشگیرانه شود.

آنچه مسلم است این که «تایوان» نقطه‌ی تعیین کننده‌ای در رقابت بین آمریکا و چین است.