انتخابات ریاست جمهوری آمریکا برای تعیین پنجاهمین رئیس‌جمهور این کشور سوم نوامبر (۱۳ آبان) در حالی برگزار خواهد شد که اختلاف نظرسنجی‌ها بین دو نامزد جمهوری‌خواه و دمکرات یعنی دونالد ترامپ و جو بایدن روزبه‌روز کمتر می‌شود؛ بر اساس نظرسنجی‌ها تا پایان شهریورماه، بایدن نسبت به ترامپ پیشتاز بوده است.

درواقع ازآنجایی‌که ترامپ در جایگاه رئیس‌جمهور، مسئولیت و عملکردش مشخص است یک موقعیت تدافعی دارد درحالی‌که بایدن در یک موقعیت تهاجمی قرار دارد. این مسئله باعث شده که در نظرسنجی‌ها وضعیت بایدن بهتر از ترامپ باشد. البته واقعیت‌ها و توانمندی‌های شخصی بایدن یا ذهنیتی که نسبت به عملکرد گذشته وی به‌عنوان معاون باراک اوباما وجود دارد نیز در این خصوص اثرگذار بوده است.

دونالد ترامپ در انتخابات 2016 مانند یک هندوانه دربسته بود و هیچ شناختی از عملکرد وی وجود نداشت اما امروز عملکرد وی برای مردم آمریکا کاملاً شفاف روی میز است و هرکسی می‌تواند بر مبنای عملکرد ترامپ، او را قضاوت کند.

طبیعتاً در برهه فعلی، شیوع بیماری کرونا و تبعات اقتصادی آن باعث شده است که عملکرد رئیس‌جمهور مستقر زیر سؤال برود.

ازاین‌جهت پیش‌بینی می‌شد جو بایدن به‌عنوان کسی که مدعی است طرح‌هایی دارد تا شرایط فعلی را بهتر اداره کند نسبت به رقیبش در نظرسنجی‌ها شرایط بهتری داشته باشد؛ زیرا ترامپ اگر طرحی هم داشته تاکنون عملیاتی کرده و نتیجه مطلوبی در پی نداشته است.

البته مسئله‌ای که نشان می‌دهد نباید در رابطه با شانس پیروزی بایدن در انتخابات ریاست جمهوری 2020 خیلی خوش‌بین بود اینکه روند سال 2016 یک‌بار دیگر در حال تکرار است؛ در آن دوره، ابتدا خانم هیلاری کلینتون در نظرسنجی‌ها از دونالد ترامپ جلو بود و رأی لاتین‌تبارها، آفریقایی‌تبارها، اقلیت و بخش زیادی از زنان را داشت ولی هرچه به آستانه انتخابات آمریکا نزدیک می‌شدیم این فاصله کمتر شد. این روند در مورد بایدن و ترامپ نیز در حال تکرار است؛ بایدن دو ماه پیش در نظرسنجی‌ها فاصله بسیار بیشتری با ترامپ داشت ولی این فاصله‌ها مدام در حال کمتر شدن است و تقریباً به 3 تا 4 درصد رسیده است.

دراین‌بین دو مناظره انتخاباتی ترامپ و بایدن و دو مناظره معاونان رئیس‌جمهور بسیار تأثیرگذار و تعیین‌کننده خواهد بود؛ زیرا بعدازآن مناظره‌ها، یک کاندیدا می‌تواند نشان دهد که آیا قابلیت ریاست جمهوری را دارد یا خیر و این مسئله ممکن است روی آرای خاکستری تأثیرگذار باشد.

هرچند تاکنون 70 درصد آمریکایی‌ها گفته‌اند که تصمیم‌شان را گرفته‌اند به چه کسی رأی بدهند اما متأثر از مناظره‌ها ممکن است این رقم نیز تغییر کند. از حیث پایگاه اجتماعی، دمکرات‌ها مانند سابق طبقه متوسط و دانشگاهی، اقلیت لاتین‌تبار، آسیایی‌تبار و کسانی که از کشورهای دیگر به آمریکا مهاجرت کرده‌اند، حامیان صلح و پاک بودن محیط‌زیست، طرفداران حقوق همجنس‌بازان و حامیان سقط‌جنین را با خود دارند. همچنین آن عده از مهاجرانی که متأثر از سیاست‌های ترامپ و محدودیت‌های مهاجرتی برای ورود به آمریکا دچار مشکل شده‌اند نیز احتمالاً به دمکرات‌ها رأی خواهند داد. بخشی از کسانی که در حادثه کرونا آسیب دیدند یعنی عضوی از خانواده‌شان را از دست دادند یا بر اثر شرایط اقتصادی بیکار شدند چون ترامپ و دولت وی را مقصر می‌دانند نیز به کاندیدای دمکرات رأی خواهند داد. بااین‌وجود بازهم تأکید می‌کنم آنچه بیش از همه مشخص‌کننده رأی نهایی مردم آمریکا است مناظره‌های انتخاباتی است و شاید بعد از برگزاری مناظره نخست با احتمال بیشتری بتوان پیش‌بینی کرد که چه کسی رئیس‌جمهور آمریکا خواهد شد.

دراین‌بین طی تقریباً یک ماه باقی‌مانده تا برگزاری انتخابات ریاست جمهوری در آمریکا نیز ممکن است برخی عوامل بر سرنوشت کاندیداها اثرگذار باشد. به‌عنوان‌مثال در انتخابات سال ۲۰۱۶ و درحالی‌که کمتر از یک هفته به برگزاری انتخابات زمان باقی مانده بود، فرماندار و رئیس وقت اف‌بی‌آی، جیمز کومی گزارشی را درباره ایمیل‌های خانم هیلاری کلینتون منتشر کرد که حاکی از آن بود مسائل و مشکلات پنهانی وجود دارد. هرچند دو روز بعد اعلام شد مسئله‌ای وجود ندارد اما این خبر اثر منفی خود را بر آراء باقی گذاشت. در حال حاضر نیز بر اساس آنچه از سوی مشاوران و ستاد جو بایدن مطرح می‌شود گویا آن‌ها اسنادی در خصوص اثرگذاری روسیه بر انتخابات ۲۰۱۶، پیوندهای شخصی ترامپ با اوکراین و سوءاستفاده از قوانین آمریکا برای فشار بر اوکراین با هدف افشای اطلاعات درباره بایدن در اختیار دارند که تا به امروز آن را علنی نکرده‌اند. طبیعتاً چون ترامپ رئیس‌جمهور است این زمینه وجود دارد که اشتباهات بیشتری مرتکب شده باشد و بایدن چون مسئولیتی طی سال‌های اخیر نداشته در این خصوص مصون‌تر است. همچنین اگر تحولات غیرمنتظره داخلی نیز رخ دهد آرای ترامپ را متأثر خواهد کرد و نه بایدن را.

البته در ارتباط با جو بایدن نیز گفته می‌شود که ترامپ و رودی‌ جولیانی موفق شده‌اند که به یک سری پرونده در مورد فساد مالی بایدن و پسرش در ارتباط با اوکراین دست پیدا کنند که اگر واقعیت داشته باشد می‌تواند بر کمپین‌های انتخاباتی کاندیدای دمکرات و نتیجه انتخابات اثر منفی بگذارد.