بروس ریدل در یادداشتی که وب‌سایت اندیشکده بروکینگز آمریکا آن را منتشر کرد؛ نوشت: دولت بایدن در اقدامی عاقلانه خواستار پایان جنگ به رهبری عربستان در یمن شده و برخی معاملات تسلیحاتی با عربستان را متوقف کرده است. دولت آمریکا باید برای آزادی دیگر فعالان حقوق بشر زندانی در عربستان به خاطر اتهامات واهی و همچنین شهروندان آمریکایی زندانی در عربستان، تلاش کند.

اکنون جامعه بین‌المللی باید به دنبال آزادی محمد بن نایف، ولیعهد قبلی عربستان از زندان باشد که هیچ جرمی مرتکب نشده بلکه صرفاً برای محمد بن سلمان، ولیعهد فعلی، یک مشکل محسوب می‌شود. محمد بن نایف جان ده‌ها اگر نگوییم صدها آمریکایی را نجات داده و القاعده را در محل ظهور این گروه شکست داده است. فشار واشنگتن بر رهبران سعودی در خصوص پرونده محمد بن نایف شاید اقدامی غیرعادی باشد اما یک کار ضروری است زیرا با توجه به کمک‌های قابل‌توجه وی به امنیت آمریکا، پرونده نایف یک مورد ویژه محسوب می‌شود. همچنین، جان وی شدیداً در خطر است.

 

سابقه محمد بن نایف

محمد بن نایف فرزند شاهزاده نایف بن عبدالعزیز است که طولانی‌ترین خدمت را در وزارت کشور پادشاهی عربستان داشته است. وی در دانشگاه اورگن تحصیل‌کرده و توسط «اف بی آی» و «اسکاتلندیارد» آموزش‌دیده است. وی به‌تدریج پست پدرش را به دست گرفت. او برخلاف پدرش که نسبت به آمریکا سوءظن داشت شاهزاده‌ای طرفدار آمریکا بوده و به‌ویژه در مبارزه با تروریسم، شایسته و کاردان بود. هنگامی‌که معاون رئیس‌جمهور وقت آمریکا در کنسولگری جده برای دیدار با عبدالله، ولیعهد وقت، آماده می‌شد، بن نایف در وزارت کشور، توطئه القاعده برای حمله به کنسولگری آمریکا در جده را خنثی نمود.

پس از حملات یازده سپتامبر و حمله آمریکا به عراق، اسامه بن‌لادن سرزمین مادری خود یعنی عربستان را به شورش علیه آل سعود فرا خواند و آمریکا را به حمایت از این سلاطین متهم کرد. اولین حمله در 12 می‌2003 در یک مجتمع در ریاض اتفاق افتاد که محل اسکان کارشناسان نظامی خارجی بود که برای نیروهای مسلح عربستان کار می‌کردند. طی حملات تروریستی القاعده، حداقل 8 آمریکایی، 2 استرالیایی و چند غربی دیگر در کنار گارد امنیتی سعودی کشته شدند.

رئیس وقت سازمان سیا، جرج تنت، بلافاصله به ریاض رفت تا به هماهنگی برای نبرد با القاعده بپردازد. تنت، بن نایف را نزدیک‌ترین شریک سیا در مبارزه با القاعده قلمداد کرده است که این تهدید تروریستی علیه آل سعود مابین سال‌های 2003 و 2006 را از بین برد.

حتی پس از پایان جنگ با تروریست‌های القاعده در داخل عربستان، بن نایف همچنان به غرب برای مبارزه با تهدیدهای تروریستی و به کشف چند مورد توطئه حمله علیه آمریکا کمک کرد. هنگامی‌که القاعده در آستانه انتخابات کنگره آمریکا در سال 2010 در هواپیماهای مسیر یمن به شیکاگو بمب‌گذاری کرده بود، بن نایف با کاخ سفید تماس گرفته و به جان برنان، مشاور اوباما در مورد تروریسم، اطلاع‌رسانی کرد. این هواپیماها در دبی و میدلند شرقی در انگلستان متوقف و بمب‌ها تخلیه شد.

علاوه بر شهرت بین‌المللی به‌عنوان یک افسر کاردان اطلاعاتی، بن نایف در داخل کشور خود نیز به خاطر حادثه سال 2009 یک قهرمان محسوب می‌شود. در این حادثه، وی موافقت کرده بود که با عبدالله عسیری، تروریست القاعده اهل یمن دیدار کند که نزدیک بود به قیمت جانش تمام شود. عسیری گفته بود که اگر با بن نایف دیدار رودررو داشته باشد، خود را تسلیم خواهد کرد و حتی همراهان خود را نیز به تسلیم متقاعد خواهد ساخت. در این دیدار، عسیری خود را منفجر کرد و بن نایف زخمی شد. بن نایف چندین بار هدف حملات تروریستی قرار گرفته است.

بن نایف احتمالاً بهترین افسر اطلاعاتی در جهان عرب است. لئون پانتا، رئیس سابق سازمان سیا، وی را «باهوش‌ترین و زبده‌ترین فرد نسل خود» خوانده است. مایک پمپئو در زمان ریاست سیا در سال 2017 مدالی به بن نایف به خاطر نجات جان آمریکایی‌ها اهدا کرد. همچنین بن نایف نشان «لژیون دونور» فرانسه را نیز دریافت کرده است.

 

سقوط از عزت

آوریل 2016، ملک سلمان، بن نایف را به ولیعهدی خود ارتقا داد؛ بنابراین بن نایف اولین فرد از نسل خود بود که به بالاترین سطح خاندان سلطنتی صعود کرده بود. ژوئن 2017، وی بدون هیچ توضیحی از مقام خود کنار گذاشته شد و جای او را محمد بن سلمان (پسر ملک سلمان، پادشاه عربستان) گرفت، کسی که معمار جنگ فاجعه‌بار در یمن و قتل جمال خاشقچی بوده است.

درست یک سال پیش، بن نایف به اتهام خیانت بازداشت شد و از آن زمان در حبس مجرد نگه داشته شده و کسی او را ندیده است. ظاهراً اجازه دسترسی به مراقبت پزشکی و دارویی به وی داده نمی‌شود و ناظران حقوق بشر اظهار کرده‌اند که جان وی در خطر است.

تا جایی که می‌دانیم هیچ فرایند دادرسی در مورد بن نایف انجام‌نشده و اتهام خیانت نیز اتهامی مضحک است. وی بدین خاطر زندانی شده است که برای ولیعهد لاابالی و خطرناک فعلی، یعنی محمد بن سلمان، جایگزینی کاردان و مناسب به شمار می‌رود. بن سلمان می‌خواهد نامزد پیشتاز برای رهبری عربستان سعودی از مسیر پرخطر فعلی و تبدیل این کشور به شریکی مسئولیت‌پذیر را از بین ببرد. تیم بایدن، به‌ویژه رهبران اطلاعاتی جدید آمریکا، باید برای آزادی محمد بن نایف تلاش کنند چراکه آمریکا بسیار به وی مدیون است.