فلوریان ویدال در پژوهشی که موسسه روابط بین‌الملل فرانسه منتشر کرد، نوشت: درحالی‌که روسیه بخش فضایی را به‌عنوان یک ابزار قدرت در نظر می‌گیرد، صنعت این کشور اساساً بر سازمان و زیرساختی قدیمی مبتنی است.

هدف از ایجاد شرکت دولتی روسکاسموس در سال ۲۰۱۵ سرعت بخشیدن به تغییر در بخش فضایی در حالی بود که امروز رقابت فضایی شامل ابعاد مختلفی است (دکترین نظامی، توسعه بازار برای کاربردهای غیرنظامی، اکتشافات علمی و بخش‌های جدید بازرگانی مانند گردشگری همچنان در دست توسعه است).

از یک‌سو، هدف از سازمان‌دهی مجدد این بخش، بهینه‌سازی برنامه‌های روسیه بر اساس محدودیت‌های بودجه و نیز واقعیت‌های اجتماعی-اقتصادی، فن‌آوری و زیرساختی در حالی است که روسیه تحت تحریم‌های غرب قرار دارد. از سوی دیگر، روسیه قصد دارد برای تقویت ارزش این بخش اقتصادی در سطح بین‌المللی، خودمختاری راهبردی خود را حفظ کند، یعنی ابزاری داشته باشد که آن را قادر سازد روی پای خود بایستد و بتواند صنعتش را در این بازار جهانی ارتقا دهد.

روسیه برای این کار به سه محور توسعه تکیه می‌کند: ۱. پایگاه فضایی وستوچنی ۲. توسعه طیف جدیدی از پرتابگر‌ها و ۳. حفظ یک صورت فلکی ماهواره‌ای. درهرصورت پیشرفت این سه قطب مدرنیزه‌سازی نتایجی نابرابر را نشان می‌دهد.

در کل دامنه اصلاحاتی که از سال ۲۰۱۵ شروع‌شده است، حتی باوجودی که این بخش قسمت‌های مناسبی را حفظ خواهد کرد که می‌تواند مبنایی برای همکاری بین‌المللی باشد، برای تغییر در فرسایش سهم بازار خیلی محدود است.

بنابراین ضروری است قبل از هر چیز دامنه تغییر ساختاری بخش فضایی روسیه و نیز محدودیت‌های آن بررسی شود و ثانیاً موفقیت‌ها و شکست‌های بخشی که در معرض تهدید افول قرار دارد، در چشم‌انداز قرار گیرد. در یک محیط کاملاً رقابتی بین‌المللی، تلاش‌ها برای ارتقای این بخش اعتبار روسیه را در رابطه با شرکایش، به‌ویژه اروپا به چالش می‌کشد. درهرحال ثابت‌شده است که همکاری روسیه و اروپا فراتر از شرایط سیاسی و اقتصادی انعطاف‌پذیر است.

درنتیجه این گزارش آمده است: صنعت فضایی روسیه سهم مهمی در چشم‌انداز فضایی بین‌المللی دارد. درهرصورت تحلیل رفتن تدریجی آن باعث شده است که تصمیم‌گیران اصلی در مورد جایگاه روسیه تجدیدنظر کنند. در شرایط فعلی این کشور قصد دارد بر سه اولویت متمرکز شود:

  • تقویت سرمایه خودمختاری راهبردی، یعنی توسعه یک صورت فلکی ماهواره‌ای غیرنظامی و نظامی، استفاده از یک پایگاه غیرنظامی در قلمروی روسیه و مالکیت طیفی از پرتابگرها.
  • حفظ مشارکت در پروژه‌های همکاری بین‌المللی، روسیه را قادر می‌سازد نوآوری خود را دنبال کند. درنتیجه روسکاسموس آمادگی خود را برای پیوستن به برنامه آمریکایی «آرتمیس» اعلام کرد، اما درنهایت از این کار خودداری کرد. در عوض مقامات روس در حال مذاکره با چین درباره توسعه یک پایگاه قمری مشترک هستند.
  • ارتقای یک رویکرد بازرگانی در برخی حوزه‌های کسب‌وکار. این امر ممکن است این کشور را قادر سازد مشارکت و سهمش در بازار را متنوع‌سازی کند.

ممکن است روسیه برای حفظ جایگاهش به‌عنوان یک بازیگر مهم در بلندمدت، به انجام پروژه‌های نمادین نیاز داشته باشد.

تردیدهای بسیاری درباره دستاوردهای فضایی روسیه در سال‌های اخیر وجود داشته است. تأخیرهای رو به افزایش و مشکلات مالی نشانگر ضعف در بخش فضایی غیرنظامی است. درعین‌حال شاخه نظامی این صنعت را در جریان نگه می‌دارد. این توسعه نتیجه آرزوهای ژئوپلیتیک روسیه و بن‌بست سیاسی آن با کشورهای غربی است. این امر در سطح گسترده‌تر، می‌تواند سرعت و دامنه‌گذار دیجیتال روسیه را تحت تأثیر قرار دهد و مسکو را وادار کند که برای ارائه فن‌آوری‌ها و خدمات لازم به بازیگران ثالثی اعتماد نماید.

در حوزه فضایی، همکاری میان روسیه و چین از یک راهبرد متمایز پرده برمی‌دارد. درحالی‌که ممکن است روسیه از مزایایی قابل‌توجه در فن‌آوری و تجربه سود ببرد، این امر در دهه پیش رو به چالش کشیده خواهد شد. از منظر دیپلماتیک، دو کشور دیدگاه و منافع مشترکی دارند و هر دو در رقابت بالقوه تسلیحات فضایی با کشورهای غربی به سر می‌برند. آن‌ها در راستای این راهبرد، برای ایجاد یک سیستم هشدار سریع همکاری می‌کنند. این اتحاد احتمالاً در آینده نزدیک حفظ می‌شود.

همکاری فضایی روسیه با اروپا باوجود زوال تجهیزات فرسوده روسیه، انعطاف‌پذیر بوده و تنش‌های ژئوپلیتیک این همکاری را تغییر نداده است.

این همکاری باوجود بحران فعلی، در فضایی باز و سازنده انجام می‌گیرد که بر رابطه خوب میان روسکاسموس و آژانس فضایی اروپا تأکید می‌کند. درواقع اروپا در بازار خدمات پرتاب، همچنان به پرتابگرهای روسی تکیه دارد.

روسیه در قالب بخشی از اثرات منفی تحریم‌های غرب با موانع مالی و فن‌آوری روبرو است. اگر روسیه کمتر از آمریکا و چین به زیرساخت فضایی خود تکیه کند، برنامه مدرنیزه‌سازی آن به‌شدت با تهدید روبرو خواهد شد.

با در نظر گرفتن همه موارد، روسیه نمی‌تواند به‌تنهایی پروژه‌های اصلی فضایی بین‌المللی را رهبری کند و ممکن است برای جلوگیری از زوال سریع به همکاری با اروپا به‌عنوان لنگری پایدار نگاه کند.