ایران

وب‌سایت اندیشکده انگلیسی راسی در یادداشتی نوشت: یکی از اولویت‌های سیاست خارجی دولت آینده بایدن مسئله ایران خواهد بود. رئیس‌جمهور منتخب آمریکا، سیاست‌های دونالد ترامپ در قبال ایران را «یک شکست خطرناک» توصیف کرده که آمریکا را منزوی کرده، این کشور را به بمب هسته‌ای نزدیک‌تر کرده و خاورمیانه و شمال آفریقا را در آستانه جنگ دائمی قرار داده است.

اگر ایران به تعهدات خود در برجام عمل کند، بایدن به‌موازات آغاز مذاکرات در خصوص سیاست‌های منطقه‌ای ایران، آمریکا را به توافق هسته‌ای بازخواهد گرداند. بایدن همچنین بر لزوم برچیدن برخی از تحریم‌های آمریکا در راستای بهبود شرایط اقتصادی ایران برای مقابله با کرونا تأکید کرده است. از همه مهم‌تر، بایدن هماهنگی‌های فرا آتلانتیکی برای اتخاذ سیاست مشترک در قبال ایران را تقویت خواهد کرد تا از این طریق، روند چهار سال گذشته معکوس شده و شانس پیدا شدن یک راه‌حل دیپلماتیک مورد مطلوب همه طرف‌های درگیر افزایش ‌یابد.

انجام هیچ‌یک از این اقدامات آسان نخواهد بود. ایران برای انتخابات ریاست جمهوری در ژوئن 2021 درگیر مسائل داخلی خود خواهد بود. بی‌اعتمادی در دو طرف پس از چهار سال تنش، تشدید شده است. دولت بایدن باید زمان زیادی برای رفع نگرانی متحدان خاورمیانه‌ای خود درباره برنامه هسته‌ای ایران و افزایش حضور این کشور در منطقه صرف کند.

 

افغانستان

افغانستان در لیست «جنگ‌های بی‌پایان» بایدن قرار دارد که رئیس‌جمهور منتخب قصد دارد آن‌ها را خاتمه دهد. او می‌خواهد اکثر نیروهای آمریکایی را از افغانستان خارج کند و مأموریتی جدید با تمرکز دقیق بر القاعده و داعش تنظیم کند، اما تا آن زمان، سربازان به خانه‌های خود خواهند رفت. تا ژانویه، طبق جدول زمانی توافق ایالات‌متحده و طالبان در فوریه، فقط 2500 نیروی آمریکا در افغانستان باقی خواهند ماند.

بایدن احتمالاً با درخواست‌های سیاست‌گذاران افغان برای حفظ حضور نیروهای ایالات‌متحده در این کشور مواجه شود. اشرف غنی قبل از اعلام نهایی نتایج انتخابات آمریکا، در توییتی ابراز امیدواری کرد که روابط دوجانبه آمریکا – افغانستان تحت ریاست جمهوری بایدن گسترش یابد. گروه‌های حقوق بشری آمریکا نیز، بایدن را ترغیب می‌کنند که متحدان آمریکا در افغانستان را رها نکند و ارتش آمریکا نیز نگران است این عقب‌نشینی به‌عنوان یک شکست دیگر برای آمریکا تلقی شود. همه این‌ها می‌تواند بایدن را به حفظ 2500 نیروی آمریکایی خود در افغانستان مجاب کند، اگرچه تلاش خواهد کرد تا با طالبان برای دریافت تضمین‌های بیشتر مذاکره کند؛ بنابراین بدون اتخاذ یک رویکرد جدید، تیم بایدن به‌جای یافتن راهی برای پایان دادن به جنگ در باتلاق گرفتار خواهد شد.

 

کشورهای حاشیه خلیج (فارس)

احتمالاً روابط آمریکا و کشورهای عربی حاشیه خلیج (فارس) با ورود بایدن به کاخ سفید کاهش پیدا کند. اگرچه با در نظر گرفتن روابط اخیر برخی از کشورهای عربی این منطقه با اسرائیل این احتمال تا حدی کاهش می‌یابد.

بایدن در این منطقه با چالش‌های زیادی مواجه است، ازجمله اینکه چگونه به کشورهای حاشیه خلیج (فارس) اطمینان دهد که دولت وی نگرانی‌های آن‌ها درباره ایران و سیاست‌های منطقه‌ای آن، به‌ویژه در یمن را درک می‌کند و بازگشت آمریکا به برجام منافع آن‌ها را با خطر مواجه نمی‌کند.

 

اسرائیل/ فلسطین

در دوره ترامپ، سفارت آمریکا به بیت‌المقدس منتقل شد، بودجه آژانس سازمان ملل متحد که مسئول رسیدگی به اوضاع آوارگان فلسطینی است و آژانس امدادرسانی و کاریابی برای آوارگان فلسطینی قطع شد و دفتر سازمان آزادی‌بخش فلسطین در آمریکا بسته شد. با توافق اخیر اسرائیل و چندین کشور عربی، دولت ترامپ موضوع فلسطین را کاملاً به حاشیه برد.

با روی کار آمدن بایدن، فلسطینی‌ها انتظار دارند حمایت یک‌طرفه آمریکا به نفع اسرائیل کاهش یابد. فشارهای گذشته به کشورهای عربی برای عادی‌سازی روابط با اسرائیل بدون پیدا کردن راه‌حلی برای مسئله فلسطین نیز متوقف خواهد شد. این انتظار وجود دارد که بودجه آژانس امدادرسانی و کاریابی برای آوارگان فلسطینی به‌سرعت تمدیدشده و دفتر سازمان آزادی‌بخش فلسطین در واشنگتن بازگشایی شود. بااین‌حال بعید است دولت بایدن سفارت آمریکا را از بیت‌المقدس به تل‌آویو منتقل کند. درمجموع فلسطینی‌ها نباید در آمریکا به دنبال دوست باشند بلکه فقط کمی از دشمنی با آن‌ها کاسته خواهد شد و اسرائیلی‌ها نیز باید ازاین‌پس روی پای خود بایستند.

 

لیبی

هیچ دلیلی وجود ندارد که انتظار داشته باشیم دولت بایدن تغییر زیادی در سیاست‌های آمریکا در لیبی انجام دهد. ضمن آنکه، لیبی در اولویت‌های سیاست خارجی بایدن قرار ندارد.

بایدن بارها تأکید کرده که او مخالف مداخله 2011 آمریکا علیه رژیم معمر قذافی است. دموکرات‌ها با بازگشت موضوع لیبی به بحث اصلی سیاست خارجی آمریکا مخالفت خواهند کرد. بااین‌حال رویکرد متفاوت بایدن در سیاست خارجی ایالات‌متحده می‌تواند بر لیبی تأثیر نیز بگذارد.

تفاوت رویکردهای واشنگتن می‌تواند باعث تقویت تلاش‌های سازمان ملل برای میانجیگری بین گروه‌های مسلح و سیاسی رقیب در لیبی و حامیان بین‌المللی آن‌ها شود. آمریکای بایدن همچنان فعالیت‌های گروه‌های تروریستی مانند داعش، القاعده و همچنین مزدوران روسیه که حضور قابل‌توجهی در لیبی دارند را زیر نظر خواهد داشت.