وب سایت شورای آتلانتیک (آمریکا) در یادداشتی نوشت: درست سه سال پس‌ازآنکه بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل و یوشی کوهن، رئیس موساد، برای دیدار با سلطان قابوس دیداری غیرمنتظره از عمان داشتند، طرفداران فوتبال در اسرائیل برای شرکت در جام جهانی فوتبال در قطر برنامه‌ریزی می‌کنند.

اعلام نگرانی از ایران و بلاتکلیفی فزاینده در مورد تعهد آمریکا به منطقه خلیج [فارس]، تمایل کشورهای غنی از نفت عربی برای دسترسی به دانش فنی اسرائیل و اخیراً همه‌گیری وخیم کووید-19 به آشتی بین اسرائیل و شش کشور شورای همکاری خلیج [فارس] (شامل بحرین، کویت، عمان، قطر، عربستان سعودی و امارات) شتاب بخشیده است.

اسرائیل همواره خواستار روابط حسنه با همه کشورهای عربی بوده است و اکنون کشورهای شورای همکاری خلیج [فارس] نیز دلایل زیادی دارند که اسرائیل را به‌جای دشمن، دوست خود قلمداد کنند. به‌طور سنتی، مصر، عراق و سوریه سه ستون دنیای عرب محسوب می‌شدند، اما اکنون به دلایل مختلفی دیگر این‌گونه نیست. مصر با بیش از 100 میلیون جمعیت دارای چالش‌های اقتصادی فراوانی است و عراق و سوریه درگیر جنگ هستند؛ بنابراین، این سه کشور ستون دنیای عرب بسیار ضعیف‌تر از گذشته بوده و کشورهای غیر عرب منطقه (ایران، ترکیه و اسرائیل) بازیگران عمده بشمار می‌روند.

کشورهای حوزه خلیج [فارس] به‌ویژه عربستان و امارات به خاطر وسعت و تمدن باستانی ایران هرگز به این کشور، حتی در زمان شاه، اعتماد نداشته‌اند. آن‌ها حتی به ترکیه تحت رهبری رجب طیب اردوغان نیز اعتماد نمی‌کنند، هرچند که وی تلاش می‌کند تا خود را به‌عنوان رهبر جهان اسلام معرفی کند.

از سوی دیگر، شک و تردیدها نسبت به اعتبار و نیات آمریکا، به‌ویژه پس از براندازی حسنی مبارک، رئیس‌جمهور مصر، در سال 2011، افزایش‌یافته است. این امر اسرائیل را به یک متحد بالقوه تبدیل کرده و اسرائیل به دو دلیل از منظر کشورهای شورای همکاری خلیج [فارس] جذابیت یافته است. نخست آنکه، راه واشنگتن از بیت‌المقدس می‌گذرد و دوم آنکه، اسرائیل کشوری رژیمی قدرتمند است. اقتصاد اسرائیل یکی از قوی‌ترین اقتصادهای دنیاست و استاندارد زندگی در آن از بسیاری از کشورهای اروپایی بالاتر است. اسرائیل در فن‌آوری نظامی و غیرنظامی (سایبری، موشکی و پهپادی) و همچنین در آبیاری و مدیریت آب نیز پیشتاز جهان است.

بااین‌حال، تداوم مناقشه اسرائیل-فلسطین و قصد نتانیاهو برای اشغال 30 درصد از کرانه باختری، بر سر راه این دوستی نوظهور چالش‌هایی ایجاد کرده است. چالش رهبران حوزه خلیج [فارس] این است که چطور به تعامل با اسرائیل بپردازند بدون اینکه قربانی کننده فلسطین به نظر بیایند. ایران و عناصر محور مقاومت در سراسر حوزه خلیج [فارس] که با اسرائیل دشمن هستند، از هرگونه آشتی کشورهای عربی با اسرائیل ناخرسند خواهند شد.

در طی سال‌های گذشته، بیمارستان‌های اسرائیل مخفیانه به درمان اعراب ثروتمند حوزه خلیج [فارس] پرداخته‌اند که به دنبال مراقبت‌های بهداشتی باکیفیت بدون مسافرت به آمریکا و اروپا هستند. این روند با توجه به‌شدت کووید-19 در خاورمیانه، شتاب گرفته است. از آنجائی که کرونا ویروس برای کل جهان دردناک بوده است، به نظر می‌رسد که این بیماری پلتفرمی برای گشایش روابط تجاری بین اسرائیل و حوزه خلیج [فارس] فراهم کرده است به‌طوری‌که 2 ژوئیه موافقت‌نامه‌ای بین گروه 42 مستقر در ابوظبی و اسرائیل برای مبارزه بااین‌همه گیری به امضا رسیده است. هم‌زمان، توافق‌های دیگری نیز بین اسرائیل و شرکای تجاری آن در خلیج [فارس] در حال تکثیر است. همکاری سودمند بین شرکت دی پی ورلد (DP World) دبی و خدمات حمل‌ونقل زیم (Zim) در حیفا روابطی پایدار بوده و در سراسر آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین سرمایه‌گذاری مشترک انجام داده‌اند.

روابط تجاری بین اسرائیل و اعراب از سال 1951 راهی طولانی پیموده است. در آن سال، اتحادیه اعراب اسرائیل را تحریم کرده و در یک نوبت، بیش از 8500 شرکت طرف تجاری با اسرائیل را در لیست سیاه قرار داد. حتی امروز نیز حضور رسمی اسرائیل در حوزه خلیج [فارس] به «مرکز تحقیقات آب‌شیرین‌کن خاورمیانه» در عمان و «انجمن بین‌المللی انرژی‌های تجدید پذیر» در ابوظبی محدود است.

بااین‌حال، این امر با ایجاد غرفه اسرائیل در نمایشگاه بین‌المللی 2020 دبی (که به خاطر کووید-19 به اکتبر 2021 موکول شده است) در حال تغییر است. گردشگری در اسرائیل رونق گرفته و سایت‌های عبری، برج خلیفه و سرزمین نخل را به تصویر می‌کشند. تقاضا نیز فراوان است. روابط [اسرائیل و حوزه خلیج‌فارس] درحال‌توسعه بوده و پویایی قدیمی مناقشه اسرائیل- فلسطین سد راه آن نمی‌شود. به نظر می‌رسد طرفین برای تقویت این روابط گام‌های زیر را دنبال خواهند کرد:

  • کشورهای حوزه خلیج [فارس] حتی در غیاب روابط دیپلماتیکی، باید راه‌های جدیدی برای مشارکت اسرائیل در فعالیت‌های علمی و رویدادهای ورزشی تعریف کنند.
  • اسرائیل باید تخصص خود در پژوهش‌های علمی در حوزه خلیج [فارس] را ارتقا دهد.
  • رهبران آمریکا نباید از تلاش خود برای توافق صلح فلسطین-اسرائیل دست بکشند.
  • هر دو طرف باید طرح‌های تجاری در مقیاس بزرگ نظیر شبکه راه‌آهن بین بنادر اسرائیل در مدیترانه و خلیج‌فارس را پیگیری کنند.
  • همکاری دانشگاهی و تحصیلی بین کشورهای خلیج [فارس] و اسرائیل، به‌ویژه در حوزه‌های بهداشتی، امنیت سایبری و حفظ آب، باید تشویق و ترغیب شود.