تانوی مادان در یادداشتی که وب سایت نشریه فارن افرز آن را منتشر کرد؛ نوشت: بااین‌وجود، سال 2020 به‌جای تعمیق روابط، شاهد تشدید رقابت بین هند و چین بوده است. از اوایل ماه می، نیروهای هند و چین در چندین نقطه در مرز دورافتاده و مورد مناقشه بین این دو کشور مقابل هم قرار گرفته‌اند. اوضاع در 15 ژوئن به درگیری سربازان هند و چین در «دره گالوان» منجر شد که در آن حداقل 20 سرباز هند و تعداد نامعلومی نیروی نظامی چین کشته شدند. به گفته دولت هند، چین به دنبال تغییر وضع موجود در این مرز بوده و به این درگیری دامن زده است. هم‌زمان، مقامات چین نیز هند را مقصر این رویارویی خشونت‌بار قلمداد کرده‌اند.

در 45 سال گذشته، این اولین بار است که مناقشه در مرزهای هند – چین به تلفات جانی منجر می‌شود. این خشونت‌ها نشان داد که علیرغم اقدامات سازنده دهلی و پکن، روابط آن‌ها اساساً (و به‌طور فزاینده) رقابتی بوده و ممکن است به درگیری کشیده شود؛ به‌عبارت‌دیگر، این درگیری خونین در هیمالیا ممکن است برای ژئوپلیتیک آسیا پیامدهای عظیمی داشته باشد.

 

عامل تنش

طی دو دهه اخیر، چین و هند روابط دیپلماتیک خود را گسترش داده‌اند، روابط اقتصادی خود را تقویت کرده‌اند، دیدارهایی در سطح بالا برگزار کرده‌اند و با همدیگر در نهادهای منطقه‌ای نظیر بانک سرمایه‌گذاری زیرساخت آسیا و سازمان‌های چندجانبه نظیر گروه بریکس مشارکت کرده‌اند. چین دومین شریک بزرگ تجاری هند به شمار می‌رود و سرمایه‌گذاری چین در هند به حدود 26 میلیارد دلار در سال رسیده است.

بااین‌حال، این نشانه‌های همکاری، نتوانسته است رقابت فزاینده بین این دو کشور را بپوشاند. طی دهه اخیر، مناقشه دیرینه مرزی در دپسانگ (2013) و چومار (2014) تشدید شده و هر بار هند، چین را به تغییر وضع موجود متهم کرده است. دیگر مسائل لاینحل ازجمله پناهندگی «دالایی لاما»؛ و «تایبتان» در هند و کنترل چین بر رودخانه براهماپوترا نیز همچنان بر تخریب روابط دوجانبه دامن می‌زند. همچنین، دهلی‌نو خود را به‌طور فزاینده‌ای در محاصره می‌بیند. پکن نه‌تنها روابط نزدیک خود را با پاکستان، رقیب دیرینه هند، تقویت کرده است، بلکه حضور خود در دیگر کشورهای شرق آسیا ازجمله بنگلادش، نپال و سریلانکا و همچنین در سراسر منطقه اقیانوس هند افزایش داده است. در طرف دیگر، پکن نزدیکی فزاینده هند به آمریکا و همچنین به استرالیا، ژاپن و برخی کشورهای جنوب شرق آسیا را برنمی‌تابد.

 

کاهش تنش احتمالاً ساده نخواهد بود

در حال حاضر، مقامات چین و هند برای کاهش تنش‌ها مشغول گفتگو در سطوح نظامی و سیاسی هستند، اما تنش‌ها شاید به‌سادگی کاهش نیابد. بعد از کشته شدن این‌همه سرباز، خشم عمومی هند احتمالاً پذیرش تغییر وضع موجود در منطقه مرزی مورد مناقشه را برای مودی دشوار خواهد کرد؛ اما برای برگرداندن شرایط به قبل از تحرکات نظامی چین در ماه می، هند باید پکن را به تخلیه نیروهای خود از نقاط متعدد متقاعد ساخته یا ارتش چین را با زور از مناطق مورد مناقشه بیرون راند.

درگیری در «دره گالوان» احتمالاً سیاستمداران هند را به اتخاذ رویکردی قاطعانه در برابر چین سوق خواهد داد. واکنش مقامات هند شدیدتر از چین بوده است و گزارش‌ها از تغییر در دستورالعمل بخش مخابرات هند برای حذف شرکت‌های چین را می‌توان نشانه‌ای از اقدامات بعدی دانست.

بن‌بست بین هند و چین احتمالاً باعث تضعیف موضع کسانی در دولت هند خواهد شد که به دنبال تعامل هرچه بیشتر با چین بوده و یا معتقد بودند که تقویت روابط اقتصادی باعث کاهش تنش‌های سیاسی خواهد شد. اکنون بسیاری از طرفداران مهم این رویکردهای نرم، موضعی قاطعانه‌تر اتخاذ کرده‌اند. ناراحتی عمومی هند از چین به خاطر شیوع کرونا ویروس جدید، به‌واسطه کشتار سربازان هند در «دره گالوان» بیش‌ازپیش تشدید شده است. پس از انتشار خبر این درگیری، فراخوان تحریم کالاهای چینی به‌سرعت فراگیر شد.

این درگیری به‌وضوح نشان داد که دهلی‌نو باید دست به انتخاب‌های حساس بزند. در داخل، دولت هند خود را مجبور به تقویت تجهیزات نظامی هند و زیرساخت‌های مرزی احساس می‌کند. همچنین، مقامات هند برای ایجاد موازنه با چین، به دنبال تقویت روابط خود با دیگر قدرت‌های منطقه‌ای و جهانی خواهند بود که باعث نزدیکی هرچه بیشتر دهلی‌نو به واشنگتن خواهد شد.

احتمال دست‌یابی هند و چین به توافقی مؤثر و جدید برای زندگی مسالمت‌آمیز در آینده بسیار زیاد است، اما اکنون چنین نتیجه خوش‌بینانه‌ای بعید به نظر می‌رسد. حتی اگر توافقی جدید محقق شود، دشمنی هفته‌های گذشته باعث بدگمانی هند نسبت به تعهدات چین به پیمان‌های آتی خواهد شد. دهلی‌نو در انتظار نشانه تهاجم چین به مرزهای کوهستانی شمالی خویش است.