سلیا بلین در مطلبی که اندیشکده بروکینگز منتشر کرد، نوشت: یکی از مسائل مهم در سال جاری در فرانسه توانایی مکرون برای پیشبرد تحرکات سیاسی جهت کسب موقعیت مناسب در انتخابات شهرداری‌ها است.

اما بحران بهداشت که جوامع مختلف جهان، ازجمله فرانسه را در بر گرفته است به نظر می‌رسد سیاست معمول را واژگون ساخته است.

نبرد سیاسی به سمت سیاست بهداشت عمومی، مدیریت بحران و رهبری اجرایی تغییر کرده است. سیاست زمان صلح جای خود را به مباحث خشمگینانه در خصوص چگونگی مقابله با ویروس کرونا داده است.

 

سیاست قبل از جنگ با کرونا

بعد از اینکه مکرون در سال 2017، از خاکسترهای نظام حزبی فرانسه به ریاست جمهوری رسید، ائتلاف برای نوسازی سیاست را آغاز ساخت و با افزایش تعداد تازه واردان به عالم سیاست، دست به ریسک سیاسی زد. این امر منجر به گسترش نارضایتی در میان اعضا شد و بیش از 15 نفر از نمایندگان پارلمان، حزب مکرون را ترک کردند. انشقاق در سیاست و حکومت در فرانسه ایجاد شده است و جایگاه حزب رئیس جمهور نیز متزلزل گردیده است.

تظاهرات بدون رهبر جلیقه‌سبزها در فرانسه در اعتراض به نابرابری‌های مالی و اجتماعی نشان از گسست بین حزب مکرون و فرانسه پیرامونی (مبارزه طبقه متوسط و پایین جامعه) دارد.

اهمیت انتخابات شهرداری‌ها در سال جاری فرصتی برای همه‌پرسی درباره دو سال آخر ریاست جمهوری امانوئل مکرون و نیز انتخابات ریاست جمهوری بعدی و آزمونی برای موفقیت وی در خارج از پایتخت محسوب می‌شود. رقابت برای کنترل بر پاریسِ تحت هدایت سوسیالیست‌ها، توجه زیادی را به خود جلب کرد. در اواسط فوریه 2020، تمامی نگاه‌ها متوجه انصراف شتابزده نامزد حزب مکرون یعنی ائتلاف برای نوسازی سیاست از رقابت برای شهرداری پاریس شد؛ تحولی عمده در آن زمان که اینک بی‌اهمیت بنظر می‌رسد.

سه روز قبل از دور اول رقابت (15 مارس 2020) و با گسترش شیوع ویروس کرونا، مکرون مدارس را تعطیل اعلام کرد، ولی گفت دور اول انتخابات شهرداری‌ها براساس برنامه‌ریزی قبلی برگزار می‌شود. رهبران احزاب در تمامی طیف‌های سیاسی با بی‌میلی تصمیم دولت را پذیرفتند.

علیرغم گسترش شیوع ویروس کرونا در فرانسه، آماده‌سازی برای برگزاری انتخابات ادامه یافت. با وجود محدودیت‌های تردد و تجمع، صدها نفر از جلیقه‌سبزها در هفتادمین شنبه متوالی به خیابان‌ها ریختند.

با گذر فرانسه از مرحله 2 شیوع ویروس کرونا به مرحله 3، دولت فرمان تعطیلی امکان عمومی غیرضروری را صادر کرد، اما ادوارد فیلیپ، نخست وزیر فرانسه تاکید کرد که براساس برنامه‌ریزی قبلی انتخابات برگزار می‌شود.

از شهروندان درخواست شد خودکار با خود همراه داشته باشند، فاصله‌گذاری یک متری را حفظ کنند و ماسک به چهره داشته باشند بگونه‌ای که شناخته شوند. البته حس تهدید ناشی از همه‌گیری ویروس کرونا بیش‌تر شده بود و رای‌دهندگان مسن ترجیح دادند در منزل بمانند و در انتخابات شرکت نکنند و نرخ عدم‌مشارکت به رقم تاریخی 36/55 درصد رسید.

نتایج انتخابات نوعی آشفتگی بود و تفسیر آن دشوار بود، اما به سرعت مشخص شد که حزب رئیس جمهور عملکرد ضعیفی داشت و فقط چند شهرداری را توانست به دست بگیرد. نامزد حزب مکرون در شهرهای بزرگی همچون پاریس، لیون و مارسی در رتبه سوم یا چهارم قرار داشت. حزب سبزها نتایج خوبی به دست آورد و در شهرهای لیون، استراسبورگ و گرونوبل برنده انتخابات اعلام شد و حزب دست‌راستی اجتماع ملی در چندین شهر به پیروزی رسید. با اینحال، روایت سیاسی غالب ظهور نکرد.

در زمانی که نتایج دور اول اعلام شد، صدای زنگ‌های هشدار درباره شیوع ویروس کرونا با خشم عمومی همراه شد. تعداد افراد آلوده به ویروس کرونا به شدت و ناگهانی افزایش پیدا کرد و اغلب رهبران احزابی که پیشتر با تصمیم مکرون برای برگزاری دور اول انتخابات هم نظر بودند، این بار خواستار تعویق دور دوم انتخابات شهرداری‌ها شدند. سرانجام با تصمیم دولت، برگزاری دور دوم انتخابات شهرداری‌ها لغو گردید.

 

سیاست جنگ با کرونا

اعلام مکرون برای تعویق انتخابات شهرداری‌ها و مقابله با ویروس کرونا با استقبال تمامی احزاب مواجه شد. تمامی احزاب سیاسی خواستار تمرکز بر مبارزه با پاندمی کرونا شدند.

مجمع ملی فرانسه قانون حالت فوق‌العاده بهداشتی را تصویب نمود. این قانون به دولت قدرت زیادی جهت مقابله با ویروس کرونا داد.

مکرون طی سخنانی در محل کلینیکی که توسط ارتش ساخته شد، گفت: این یک جنگ است و دولت برای مبارزه با ویروس کرونا نیروی بهداشت ذخیره را که بالغ بر 40 هزار نفر از مراقبان بهداشت شامل بازنشستگان، دانشجویان و دیگران است، فراخوانده تا به کادر پزشکی و درمانی موجود کمک نماید.

آیا در دوره مبارزه با ویروس کرونا، سیاست باید به‌طور کامل تعطیل شود و در قرنطینه کامل باشد؟ قرنطینه و تعطیلی کامل سیاست حتی در کشوری متشتت مثل فرانسه ممکن و میسر نیست. علیرغم اتفاق نظر تمامی احزاب سیاسی بر سر اعلام وضعیت فوق‌العاده، بحث و جدل و اختلاف نظرها بالا گرفته است.

مارین لوپن، رقیب دست راستی مکرون در انتخابات ریاست جمهوری سال 2017، که اقدامات گسترده مکرون برای قرنطینه و بستن مرزها را تایید کرده بود، گفت دولت فرانسه افکار عمومی را در باره پاندمی کرونا گمراه ساخته است.

در طرف دیگر، دبیر اول حزب سوسیالیست آشکارا ظرفیت دولت فرانسه برای مدیریت بحران کرونا را زیر سوال برد. حتی ژان لوک ملانشن، بنیانگذار حزب چپ‌گرای فرانسه تسلیم‌ناپذیر که از طرح هرگونه انتقاد از دولت خودداری کرده بود به نقصان‌ها و کمبودها در تشکیلات دولت برای مقابله با ویروس کرونا اشاره کرد.

در حالیکه مکرون اعلام کرد کلیه پروژه‌ها برای انجام اصلاحات در دوره پاندمی کرونا معلق است، جلیقه‌سبزها با حضور در بالکن منازل خود برای هفتادویکمین شنبه متوالی دست به اعتراض زدند.

قدرت مخالفان در زمان همه‌گیری چنین بحران شدیدی محدود شده است. بحث و تبادل نظر در خصوص تاکتیک‌ها در زمان جنگ (مقابله با ویروس کرونا)، زمانی که اطلاعات میدانی اندکی دارید و سلاحی برای مقابله با آن ندارید، مخاطره‌آمیز است. زمانی که کشور در قرنطینه سراسری قرار دارد، مخالفان نمی‌توانند به خیابان‌ها بیایند. از اینرو، سیاستمداران مخالف به فضای مجازی متوسل شده‌اند، جاییکه اطلاعات غلط و تئوری توطئه به وفور وجود دارد.