جولیان اسمیت و توری تاسیگ در یادداشتی که وب‌سایت اندیشکده بروکینگز آن را منتشر کرد؛ نوشتند: درست هنگامی‌که اتحادیه اروپا کتاب سفید خود در مورد چین را منتشر می‌کرد، آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان، اظهار کرد که اروپا باید چین را یک رقیب و یک شریک قلمداد کند. همچنین، امانوئل مکرون رئیس‌جمهور آمریکا به چین هشدار داد که «دوره ساده‌لوحی اروپا گذشته است». بااین‌حال، از زمان انتشار این گزارش، نه اتحادیه اروپا و نه رهبران اروپایی به‌صورت فردی، برای رفع آسیب‌پذیری‌های موجود در روابط اروپا با چین، دفاع از ارزش‌های دموکراتیک اروپا و حقوق بشر و یا تقویت عزم اروپا در برابر فشارهای سیاسی و اقتصادی چین، گامی جدی برنداشته‌اند.

تصمیم کشورهای اروپایی درباره ممنوعیت یا عدم ممنوعیت شرکت فن‌آوری چینی هواوی در مناقصات ارتباطات 5 جی به خاطر نگرانی‌های امنیتی به حالت تعلیق درآمده و همچنان نامعلوم است. از سوی دیگر، یونان، پرتغال و مجارستان فشارهای سیاسی چین را به دلیل وعده‌های سرمایه‌گذاری این کشور عمدتاً نادیده گرفته‌اند. در سال گذشته نیز، ایتالیا علیرغم انتقاد بروکسل، آلمان و فرانسه، اولین عضو گروه هفت بود که به طرح جاده و کمربند چین پیوست.

بی‌ثباتی داخلی در اروپا، فقدان یک راهبرد برای مقابله با نقش فزاینده چین در اروپا را پیچیده‌تر کرده است. اگر اروپا می‌خواهد اراده خود را بازیافته و در قبال چین یک سیاست سخت ارائه کند، چنین کاری باید از سوی بروکسل دنبال شود. اگرچه ماه‌های اخیر صرف فرایند سیاسی پیچیده و طولانی برای تعیین رهبری اتحادیه اروپا شده، اما کمیسیون جدید در نهایت در دسامبر 2019 شروع به کار کرده است.

اورسولا فن در لاین، رئیس جدید کمیسیون اروپا، اتحادیه اروپا را به توجه بیشتر به مقوله ژئوپلیتیک دعوت کرده است. وی فعالیت‌ها برای تقویت قوانین رقابتی اتحادیه اروپا برای مقابله با فعالیت‌های ناعادلانه شرکت‌های دولتی را رهبری کرده و درصدد انتصاب یک «مدیر اجرایی تجاری» برای موارد ضد-دامپینگ است که به شرکت‌های اروپایی آسیب می‌زند. جوزف بورل، مسئول جدید سیاست خارجی اتحادیه اروپا، نیز از پاسخ سخت کشورهای عضو به نقض حقوق بشر دولت چین در سین کیانگ این کشور حمایت می‌کند. اتحادیه اروپا چارچوبی برای مکانیسم غربالگری سرمایه‌گذاری در سراسر اروپا تنظیم کرده است تا شرکت‌های خارجی (ازجمله چینی) بر شرکت‌های اروپایی مزیتی نداشته باشند.

 

اتحادیه اروپا در میان رقابت فزاینده بین چین و آمریکا

دستور کار بلندپروازانه فن در لاین شایسته تقدیر است، زیرا سال 2020 برای سیاست اتحادیه اروپا سالی حساس بوده و این اتحادیه در بین رقابت فزاینده بین چین و آمریکا قرار گرفته است. ازاین‌رو، فن در لاین باید به بررسی تعامل چین در اروپا به‌ویژه فعالیت‌های مرتبط با نفوذ سیاسی آن بپردازد.

علاوه بر بررسی اقدامات چین در اروپا، فن در لاین و تیم وی باید از دیگر دموکراسی‌های جهان درس عبرت بگیرند. تجربه تایوان، استرالیا و ژاپن در خصوص مداخلات خارجی و ضداطلاعاتی، درس‌های زیادی برای پاسخ به نفوذ سیاسی خزنده چین در اختیار می‌گذارد.

درست همان‌طور که اروپا در قبال روسیه یا آمریکا نتوانسته است دیدگاه واحدی اتخاذ کند، در خصوص چین نیز هرگز روی یک دیدگاه واحد به توافق نخواهد رسید. با این حال، اگر فن در لاین حداقل بتواند آگاهی اروپا از فعالیت‌های چین در اروپا را افزایش دهد، در این صورت به هدف مهم تقویت اراده مشترک اتحادیه اروپا علیه چین نائل خواهد آمد. نیل به این هدف مستلزم انجام سه اقدام است: نخست آنکه، فن در لاین باید تصمیم هلند به ممنوعیت خرید شرکت‌های تجهیزات نیمه‌رسانای حساس این کشور توسط چین را عملی کند. دوم آنکه، وی باید قوانین رقابتی اروپا را تقویت کند. اتحادیه اروپا باید با وضع قوانین سخت اطمینان حاصل کند که همه شرکت‌ها (ازجمله شرکت‌های چینی) پیرو قوانینی یکسان با شرکت‌های اروپایی هستند. سوم آنکه، فن در لاین باید مکانیسم غربالگری سرمایه‌گذاری در سطح اتحادیه اروپا و در سطح ملی را تقویت کند. اتحادیه اروپا باید این سازوکار را ارتقاء داده و راه‌های گریز را ببندد. برای انجام این کار، اتحادیه اروپا باید از نقاط ضعف و قوت مکانیسم غربالگری آمریکا و کمیته سرمایه‌گذاری‌های خارجی آمریکا استفاده کند.

بروکسل برای ارائه یک راهبرد منسجم و قوی در قبال چین، بسیاری از مؤلفه‌ها را در اختیار دارد. به نظر می‌رسد که رهبری جدید اتحادیه اروپا برای مقابله با این مشکلات متعهد بوده و اراده فعلی این اتحادیه نیز از بنیان مستحکمی برخوردار است که صرفاً باید تقویت و اجرا شود. تنها قطعه گم‌شده‌ی بروکسل، عزم شرکا است.