زولتان بارانی در یادداشتی که وب‌سایت اندیشکده کارنگی آن را منتشر کرد، نوشت: استخدام سربازان خارجی در راستای تحولات سیاسی در خلیج‌فارس است. شش کشور شورای همکاری خلیج‌فارس، پادشاهی‌هایی هستند که شهروندان آن‌ها (به‌استثنای کویت) حقوق سیاسی چندانی نداشته و بر امور نظامی نظارتی ندارند. ازاین‌رو استخدام سربازان خارجی ازنظر سیاسی برای این کشورها مطلوب است، زیرا این سربازان هیچ سیاستی را به نفع خویش نمی‌بینند و در فعالیت‌های براندازی رژیم مشارکت نمی‌کنند. علاوه بر این، از آنجائی که این سربازان هیچ پیوند اجتماعی با جمعیت بومی ندارند، دولت می‌تواند در شرایط اضطراری داخلی برای سرکوب شهروندان، با اطمینان خاطر آن‌ها را به کار گیرد. بر اساس این دینامیسم سیاسی، کشورهای خلیج‌فارس در رده‌های پایین نظامی به‌طور چشمگیری از سربازان خارجی استفاده می‌کنند.

اکثریت قریب به‌اتفاق سربازهای خارجی که در خلیج‌فارس به خدمت گرفته‌شده‌اند، از کشورهای مسلمان سنی جهان عرب و شرق آسیا هستند. غالب سربازان غرب آسیا از پاکستان، به‌ویژه از استان بلوچستان این کشور، به خدمت گرفته‌شده‌اند. همچنین، تعداد زیادی از سربازان بنگلادشی، مراکشی و یمنی و همچنین تعداد فزاینده‌ای از سربازان سوری (به‌ویژه از سال 2011) نیز در خلیج‌فارس به چشم می‌خورد. ارتش کشورهای حوزه خلیج‌فارس، بیش از همه به دنبال جذب سربازان اردنی هستند، زیرا آموزش، حرفه‌ای گری و نظم و انضباط آن‌ها مطلوب است. درحالی‌که بسیاری از این سربازان در رده‌های عادی بکار گرفته می‌شوند، اما سربازان کاملاً آموزش‌دیده عمدتاً اردنی، جزء افسران درجه‌دار هستند. جبهه عربستان – امارات در جنگ یمن به بازار متنوعی از سربازان خارجی از کلمبیا گرفته تا آمریکا و سومالی و سودان تبدیل شده است.

 

تنوع استخدام سربازان خارجی

نتایج بیش از 15 مصاحبه در منطقه نشان می‌دهد که این بازار سربازان خارجی تنها منحصر به عربستان و امارات نمی‌شود. در سال 2009، 65 درصد از کارکنان آژانس امنیت ملی بحرین غیر- بحرینی بودند. 18 درصد از کارکنان نیروی هوایی بحرین پاکستانی بوده و به‌طورکلی 10 هزار پاکستانی در تشکیلات نظامی و امنیتی بحرین استخدام‌شده‌اند که بسیاری از آن‌ها حتی کلمات ابتدایی عربی را بلد نیستند. در خیزش 2011، رژیم بحرین برای سرکوب اعتراضات عمدتاً از کارکنان پاکستانی استفاده کرد.

بر اساس برخی منابع، در سال 2016 سربازان خارجی 25 تا 50 درصد نیروهای مسلح عادی کویت را تشکیل می‌دادند، هرچند که همه کارکنان گارد ملی، شهروند کویت بودند. بااین‌حال، برخی از کارشناسان معتقدند که سهم سربازان خارجی در قسمت‌های مختلف نظامی کویت نزدیک به 80 درصد است.

عمان دارای کمترین تعداد سربازان خارجی در تشکیلات نظامی خویش است. عمان نسبت به دیگر کشورهای حوزه خلیج‌فارس ثروت کمتری دارد و عمانی‌ها خدمت در نیروی مسلح سلطان را افتخارآمیز و نسبتاً مرفه قلمداد می‌کنند.

معلوم نیست که چه تعداد از اتباع کشورهای حوزه خلیج‌فارس به‌عنوان سرباز خارجی در دیگر کشورهای این حوزه خدمت می‌کنند؛ اما تعداد عمانی‌ها از همه بیشتر بوده و آن‌ها در همه ارتش‌های کشورهای خلیج‌فارس به کار گرفته‌شده‌اند، به‌طوری‌که در دهه 1990، عمانی‌ها در کشور هم‌جوار یعنی امارات حداقل 60 درصد از کارکنان ارتش را تشکیل می‌دادند.

نیروهای مسلح قطر به‌طور قابل‌توجهی (تا 85 درصد) دارای سربازان اجاره‌ای است که بسیاری از آن‌ها اهل پاکستان، سودان و اخیراً کلمبیا هستند. در سال 2016، دوحه 6 هزار سرباز سومالیایی و حداقل 360 نفر از کارکنان سودانی را در نیروهای امنیتی خود استخدام کرد. در قطر نیز همانند امارات و کویت، همه کارهای نظامی رده پایین (مانند پخت‌وپز، نظافت، دژبانی، حفظ و نگهداری تجهیزات و تأسیسات و غیره) توسط خارجی‌ها انجام می‌شود. پیمانکاران آمریکایی این سربازان خارجی را برای قطر آموزش داده‌اند که عمدتاً از ترکیه و اردن جذب شده و به صحنه‌های مختلف نظیر لیبی و یمن اعزام می‌شوند. عدم تعادل بین شهروندان و اتباع خارجی در نیروهای مسلح قطر از سال 2017 به نگرانی جدی تبدیل شده است.

در مقایسه با دیگر کشورهای شورای همکاری خلیج‌فارس، عربستان سعودی به لطف جمعیت زیاد خود، سربازان خارجی نسبتاً کمتری دارد – هرچند که تعدادی بسیاری را برای جنگ در یمن استخدام کرده است. به ادعای کارشناسان، تقریباً کل نیروی زمینی عربستان در یمن از سربازان خارجی تشکیل شده است. علاوه بر سربازان اجاره‌ای اهل آفریقا و آسیا، عربستان سعودی میزبان تقریباً 1000 نفر از کارکنان نظامی آمریکا و 300 نظامی بریتانیایی است.

امارات نیز همانند دیگر کشورهای ثروتمند حوزه خلیج‌فارس، سربازان خارجی زیادی استخدام کرده است. حداقل 70 درصد از نیروی نظامی امارات اهل عمان و یمن هستند. اخیراً امارات به دنبال جذب سربازان آموزش‌دیده کلمبیاست که در جنگ‌های چریکی تجربه زیادی دارند.

سربازان و مشاوران خارجی در نیروهای مسلح کشورهای حوزه خلیج‌فارس نقش غیرقابل‌انکاری ایفا می‌کنند. آن‌ها موجب نگرانی حاکمان این کشورها نمی‌شوند و حضور دیرینه آن‌ها در شبه‌جزیره عربستان احتمالاً ادامه خواهد داشت.