استکی اِل. پتیجان در یادداشتی که اندیشکده رند آن را منتشر کرد؛ نوشت: عادل عبدالمهدی، نخست وزیر عراق، حمله برای ترور سردار سلیمانی را «نقض گسترده حاکمیت [عراق]» و «نقض آشکار ضوابط حضور نیروهای آمریکا» در عراق قلمداد کرد. پارلمان عراق نیز خروج تقریبا 5 هزار نیروی آمریکایی از عراق را با 170 رای موافق و بدون رای مخالف (به همراه تقریبا 150 رای غایب نماینده های سنی و کرد) تصویب کرد. اگرچه این قطعنامه لازم الاجرا نیست، اما نمایش خشونت آمریکا را بیش از پیش سیاسی کرد و احتمالا از پایان حضور نظامی آمریکا در عراق حکایت می کند.

 

قوانین و شرایط حضور نیروهای آمریکا در عراق چگونه است؟

نیروهای آمریکایی در سال 2014 با دعوت دولت عراق برای مبارزه با داعش به این کشور بازگشتند. با این حال، حضور نیروهای آمریکا در عراق به خاطر آثار حمله آمریکا به این کشور در سال 2003، بحث برانگیز بود. بسیاری از عراقی ها نیروهای آمریکایی را «متجاوز» تلقی کرده و حضور آنها را نقض استقلال عراق می دانستند. در همین راستا، عبدالمهدی تاکید کرد که آمریکا هیچ پایگاهی در عراق ندارد و مشاوران نظامی آمریکا در پایگاه های عراق مهمان هستند و به محض شکست داعش، هیچ نیروی جنگی آمریکا در عراق باقی نخواهد ماند.

اوایل 2019، ائتلافی از گروه های عراقی مورد حمایت ایران تلاش کردند تا نیروهای آمریکا را به خاطر برخی تخطی ها اخراج کنند. همچنین، در دسامبر 2018، برخی از عراقی ها دیدار اعلام نشده ترامپ از پایگاه هوایی الاسد را نمونه ای دیگر از بی احترامی آمریکا به حاکمیت عراق عنوان کردند. سرانجام، در ماه فوریه، ترامپ اظهار داشت که نیروهای آمریکایی برای «نظارت بر ایران» در عراق باقی خواهند ماند. این اظهارات عجیب در سیاست های اعلام شده ی دولت عراق جایی نداشت.

هیچ پیمان یا توافقی برای حضور نیروهای آمریکا در عراق وجود ندارد. حضور نظامی آمریکا در عراق غیررسمی بوده و با درخواست دولت عراق صورت گرفته است و این دولت هر زمان می تواند دعوت خود را فسخ کند. با این حال، معلوم نیست که پارلمان عراق از اختیارات لازم برای اخراج نیروهای آمریکا برخوردار باشد. رای پارلمان عراق لازم الاجرا نیست و دولت موقت عراق هم نمی تواند قوانینی تصویب کند اما این رای نشان می دهد که اکثریت پارلمان عراق خواهان خروج نیروهای آمریکایی هستند و احتمال چنین امری زیاد است.

 

آمریکا دارای توافق ایجاد پایگاه در بسیاری از سایر کشورهاست

عمده پایگاه های خارجی آمریکا پس از جنگ جهانی دوم از طریق توافق داوطلبانه با دیگر کشورها صورت گرفته است. اگرچه این توافق ها از نظر ماهیت، شکل، و اندازه متفاوت هستند اما کشورهای میزبان بطور قانونی به حضور نیروهای آمریکا در خاک خود، در ازای امنیت یا پرداخت پاداش، رضایت داده اند.

بین سال های 1950 و 2014، کشورهای میزبان بندی به توافق ها وارد کردند که آمریکا را به مشاوره یا کسب تاییدیه آشکار آنها، قبل از بکارگیری پایگاه های خود در عملیات های خارج از روال، ملزم می کرد. مثلا، در توافق 2009 با عراق تصریح شده است که همه عملیات های نظامی باید به تایید دولت عراق برسد.

به لحاظ تاریخی، چشم پوشی خواسته کشور میزبان و اقدام یکجانبه آمریکا معمولا پیامدهایی داشته است. سال 1975، دولت [جرالد] فورد مخالفت دولت تایلند را نادیده گرفته و برای نجات اس اس مایاگوئز (SS Mayaguez)، کشتی تجاری آمریکایی که توسط خمرهای سرخ [کامبوج] ربوده شده بود، از پایگاه های هوایی خود استفاده کرد. اگرچه آمریکا این کشتی و خدمه آن را نجات داد اما نقض گستاخانه حاکمیت تایلند به تظاهرات ضد-آمریکایی دامن زد که مقامات طرفدار آمریکا در تایلند را از گسترش حضور نظامی آمریکا بازداشت.

بین سیاست تایلند در حادثه مایاگوئز و سیاست های عراق امروزی شباهت های قابل توجهی وجود دارد. هر دو کشور دارای دموکراسی نوپا با جامعه ای دوقطبی بوده و در حال انتخاب دولت جدید بودند. در چنین فضایی، سیاستمداران برای کسب حمایت عمومی غالبا به احساسات ضد-پایگاه [آمریکایی] متوسل می شوند. با این حال، ممکن است این تحولات از کنترل خارج شده و دولت عراق را، علیرغم میل واقعی آن، به خروج نیروهای خارجی وادار سازد.

عراق نیروهای آمریکایی را اخراج کند یا نکند، حمله آمریکا برای ترور سردار قاسم سلیمانی تا به حال پیامدهایی برای عملیات آمریکا علیه داعش داشته و آن را متوقف کرده است تا به تقویت دفاع آمریکا در برابر اقدام تلافی جویانه احتمالی ایران پرداخته شود. این وقفه احتمالا به داعش امکان خواهد داد تا شبکه ستیزه جویان خود را دوباره شکل داده و به تهدیدی جدی برای امنیت عراق تبدیل شود.