شورای راهبردی آنلاین-رصد: توافق هستهای غیرنظامی سال ۲۰۰۸ میان آمریکا و هند روابط دو طرف را از سطح سنتی به مشارکت راهبردی و تحولآفرین تبدیل کرد. این توافق نشان داد که حل حساسترین اختلافات دوجانبه امکانپذیر است و اعتماد را در بالاترین سطوح رهبری ایجاد نمود. کارشناسان هشدار میدهند که احیای شتاب این رابطه، نیازمند پروژههای همکاری جسورانه جدید در فناوریهای راهبردی و توافق تجاری جامع و بازسازی اعتماد در سطوح بالاست.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گزارش جدید دولت ترامپ درباره سیاست آمریکا در قبال بالکان غربی با این جمله آغاز میشود: «ارتقاء، ثبات و پیشبرد منافع اقتصادی آمریکا در بالکان غربی، آمریکا را امنتر، قویتر و مرفهتر میکند.» این گزارش هفت صفحهای ضمن حمایت از این دیدگاه جدید که کشورهای این منطقه برای انجام کارهای بیشتر برای خودشان تلاشکنند، بر ادامه بسیاری از جنبههای تعامل آمریکا در این منطقه تأکید میکند، به مسائل محلی، مانند جرایم سازمانیافته، میپردازد و در عین حال چشمانداز ژئوپلیتیک بزرگتری را ترسیم میکند که شامل روسیه و چین است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: « اوکراین از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، تلاش کرده است تجربه میدانی خود را به یک دارایی در سیاست خارجی تبدیل کند. اعزام تیمهای نظامی به کشورهای خلیج(فارس) برای کمک به رهگیری پهپادها و ارائه مشاوره پدافند هوایی، همراه با توافقهای دفاعی با قطر، عربستان و امارات، این تصور را در برخی محافل غربی ایجاد کرده که کشورهای خلیج(فارس) در حال فاصله گرفتن از روسیه و نزدیک شدن به اوکراین هستند. اما آنچه در حال رخ دادن است، نه یک تغییر ژئوپلیتیک علیه مسکو، بلکه یک راهبرد تنوعبخشی عملگرایانه است. پادشاهیهای خلیج(فارس) در حال جایگزین کردن اوکراین به جای روسیه نیستند، بلکه اوکراین را به مجموعه رو به گسترش گزینههای امنیتی، فناوری و دیپلماتیک خود اضافه میکنند.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: ترکیه از پیامدهای جنگ علیه ایران برای گسترش نفوذ اقتصادی و امنیتی خود در عراق استفاده میکند و در تلاش است ضمن حفظ همکاری با تهران در پرونده کردها، بیش از پیش اقلیم کردستان، بغداد و مسیرهای انرژی و زیرساختی عراق را وارد مدار خود کند. با این حال، موفقیت این راهبرد به عوامل متعددی وابسته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: توافق هستهای غیرنظامی سال ۲۰۰۸ میان آمریکا و هند روابط دو طرف را از سطح سنتی به مشارکت راهبردی و تحولآفرین تبدیل کرد. این توافق نشان داد که حل حساسترین اختلافات دوجانبه امکانپذیر است و اعتماد را در بالاترین سطوح رهبری ایجاد نمود. کارشناسان هشدار میدهند که احیای شتاب این رابطه، نیازمند پروژههای همکاری جسورانه جدید در فناوریهای راهبردی و توافق تجاری جامع و بازسازی اعتماد در سطوح بالاست.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گزارش جدید دولت ترامپ درباره سیاست آمریکا در قبال بالکان غربی با این جمله آغاز میشود: «ارتقاء، ثبات و پیشبرد منافع اقتصادی آمریکا در بالکان غربی، آمریکا را امنتر، قویتر و مرفهتر میکند.» این گزارش هفت صفحهای ضمن حمایت از این دیدگاه جدید که کشورهای این منطقه برای انجام کارهای بیشتر برای خودشان تلاشکنند، بر ادامه بسیاری از جنبههای تعامل آمریکا در این منطقه تأکید میکند، به مسائل محلی، مانند جرایم سازمانیافته، میپردازد و در عین حال چشمانداز ژئوپلیتیک بزرگتری را ترسیم میکند که شامل روسیه و چین است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: « اوکراین از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، تلاش کرده است تجربه میدانی خود را به یک دارایی در سیاست خارجی تبدیل کند. اعزام تیمهای نظامی به کشورهای خلیج(فارس) برای کمک به رهگیری پهپادها و ارائه مشاوره پدافند هوایی، همراه با توافقهای دفاعی با قطر، عربستان و امارات، این تصور را در برخی محافل غربی ایجاد کرده که کشورهای خلیج(فارس) در حال فاصله گرفتن از روسیه و نزدیک شدن به اوکراین هستند. اما آنچه در حال رخ دادن است، نه یک تغییر ژئوپلیتیک علیه مسکو، بلکه یک راهبرد تنوعبخشی عملگرایانه است. پادشاهیهای خلیج(فارس) در حال جایگزین کردن اوکراین به جای روسیه نیستند، بلکه اوکراین را به مجموعه رو به گسترش گزینههای امنیتی، فناوری و دیپلماتیک خود اضافه میکنند.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: ترکیه از پیامدهای جنگ علیه ایران برای گسترش نفوذ اقتصادی و امنیتی خود در عراق استفاده میکند و در تلاش است ضمن حفظ همکاری با تهران در پرونده کردها، بیش از پیش اقلیم کردستان، بغداد و مسیرهای انرژی و زیرساختی عراق را وارد مدار خود کند. با این حال، موفقیت این راهبرد به عوامل متعددی وابسته است.
پیرمحمد ملازهی/کارشناس مسائل شبهقاره
کنفرانس بینالافغانی در تاریخ پنجم و ششم ماه فوریه سال جاری به دعوت جامعه افغانان مقیم مسکو در این شهر برگزار شد که اغلب کارشناسان آن را به مثابه بزرگترین گام گفتگوهای بینالافغانی توصیف کردهاند.
اهمیت نشست مسکو به این خاطر است که برای اولین بار طالبان با رهبران جهادی و گروهها و احزاب سیاسی که طی یک دوران طولانی در جنگ بسر میبردند وارد مذاکره شدهاند. به ویژه زمانی که طالبان در کابل قدرت را در اختیار گرفته بود همین گروههایی که امروز پشت میز مذاکره حاضر شدهاند، جبهه شمال را تشکیل داده بودند و با طالبان میجنگیدند. جریان شمالیها در آن زمان متشکل از ازبکها، هزارهها و تاجیکها بودند و این جریانهای قومی امروز با طالبان پشت یک میز برای مذاکرات بینالافغانی نشستهاند.
البته در این نشست، دولت مرکزی افغانستان حضور ندارد اما گروههای سیاسی و قومی و رهبرانی که در دوران جهاد فعال بودند در این مذاکرات حضور داشتند. از این نظر اهمیت نشست مسکو بسیار زیاد است و به نوعی گفته میشود اولین مذاکرات بینالافغانی است که در آن همه افغانها منهای حاکمیت و دولت وحدت ملی حضور دارند.
در رابطه با دستاوردهای نشست مسکو به نظر میرسد که بیانیه مورد توافق بین طرفین بسیار اهمیت دارد، زیرا نشان میدهد طالبان این آمادگی را پیدا کردهاند که پشت میز مذاکره حاضر شوند و از سوی دیگر توزیع قدرت را بپذیرند و دست از انحصارطلبی بردارند.
البته نمیتوان گفت که اجلاس مسکو به راهحل نهایی سیاسی برای صلح در افغانستان ختم خواهد شد، بلکه این اجلاس آغاز راهی است که ممکن است در طول مسیر با دشواریهای جدی روبرو شود. اما در هر حال به نظر میرسد که روسیه توانسته تا این مرحله طالبان و دیگر گروهها را پشت یک میز جمع کند تا طرفین مسائل خود را مطرح کنند و روی محورهای مشخصی به تفاهم برسند.
در این بین موضع دولت کابل نسبت به این مذاکرات کاملا منفی بود، چرا که آنها دولت را دور زدند. همچنانکه این گروهها در مذاکرات ابوظبی و قطر نیز دولت را دور زدند.
همچنین قرار است دور دوم مذاکرات مسکو در دوحه قطر برگزار شود و همین گروهها نیز دوباره در آنجا شرکت کنند. البته مسکو امیدوار است که بتواند به تدریج طالبان را تشویق کند تا با دولت مرکزی نیز وارد مذاکره شوند.
در ارزیابی کلی نشست مسکو میتوان گفت این نشست در مقایسه با اجلاسهای ابوظبی و قطر نشست مثبتتر و پرثمرتری بود.
اما همانطور که اشاره شد در مسیر مذاکرات مسکو موانعی وجود دارد که از جمله میتوان به سه مانع اصلی اشاره کرد. نخست اینکه این مذاکرات بینالافغانی ابتکار مسکو است و به نوعی تلقی میشود که در مقابل ابتکاری که زلمای خلیلزاد از سوی آمریکا دنبال میکند قرار دارد.
با این تفاسیر ممکن است رقابت میان مسکو و واشنگتن در افغانستان تشدید شود. از این زاویه این احتمال مطرح میشود که آمریکا مانع پیگیری ابتکار عمل از سوی روسیه شود مگر اینکه روسها شرایطی را به وجود آورند که ابتکار مسکو به موازات ابتکار ابوظبی و قطر پیش برود.
مشکل دوم به دولت وحدت ملی در افغانستان مربوط میشود؛ اگر دولت وحدت ملی با طالبان وارد مذاکره نشود و طالبان مذاکره با آنها را نپذیرد عملا امکان برقراری صلح در افغانستان بوجود نمیآید. درواقع دولت وحدت ملی صرفنظر از اینکه اشرف غنی در قدرت باشد یا انتخابات برگزار شود و شخص دیگری روی کار بیاید، باید در روند مذاکرات صلح حضور داشته باشد و گرنه به نتیجهای نایل نمیشوند. در کل به نظر میرسد که دولت، ارتش و نیروهای امنیتی به راحتی اجازه ندهند که آنها را دور بزنند.
مشکل سوم هم به کشورهای همسایه و همجوار افغانستان بازمیگردد؛ دیدگاه این کشورهای همسایه و کشورهایی که در افغانستان حضور دارند را نمیتوان نادیده گرفت. لذا ابتکاری که در نهایت قرار است در افغانستان دنبال شود باید به سازمان ملل واگذار گردد و یک کنفرانس بینالمللی به وجود آید که در آن هم جناحهای داخلی افغانستان و هم دولت وحدت ملی حضور داشته باشند، هم کشورهای همسایه و کشورهایی که در افغانستان نقش دارند و هم قدرتّهای مهم جهانی مانند آمریکا، روسیه، چین و اتحادیه. در این صورت شاید بتوان ترتیباتی را بوجود آورد تا صلح در افغانستان با یک تضمین بینالمللی از طریق سازمان ملل روبرو شود. اگر چنین شرایطی حاصل شود میتوان امیدوار بود که افغانستان به صلح و ثبات لازم دست یابد.
0 Comments