جعفر قنادباشی در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی اظهار داشت: «در برخی از رسانه‌های مخالف این‌گونه القاء شده است که سه کشور سوریه، عراق و لبنان فاقد توانمندی‌های لازم برای همکاری‌های اقتصادی با جمهوری اسلامی ایران هستند و همچنین اندک ظرفیت‌ها و قابلیت‌های تجاری‌شان را نیز در اختیار دیگر کشورها چون ترکیه و عربستان گذاشته‌اند، اما آمارها و برآوردها کاملاً متفاوت است.»

وی در توضیح اینکه این سه کشور محور مقاومت ظرفیت‌های لازم اقتصادی را دارند که حتی کشورهای دیگر را نیز به این منطقه کشانده است، گفت: «نشانه روشن این ظرفیت‌های اقتصادی، تمایلی است که کشورهای صنعتی و نیمه‌صنعتی برای حضور اقتصادی در عراق از خود بروز می‌دهند؛ همچنین در تشریح برخی از اقدامات سیاسی و نظامی کشورهای دیگر در سوریه، عراق و لبنان به این نتیجه می‌رسیم که آن کشورها چیزی جز اهداف اقتصادی بلندمدت و میان‌مدت را دنبال نمی‌کنند.»

وی افزود لذا تمایل کشورهای صنعتی و نیمه‌صنعتی برای حضور در عراق بیانگر ظرفیت‌های مناسب این کشور برای سرمایه‌گذاری خارجی است.

قنادباشی ضمن بیان این نکته که عراق ازنظر ذخایر نفتی در رتبه دوم یا سوم کشورهای منطقه خاورمیانه قرار دارد، در مورد سوریه نیز گفت این کشور با برخورداری از چاه‌های نفت در شمال، توانمندی فراوانی برای بازیگری در ردیف کشورهای صادرکننده نفت را دارد.

کارشناس مسائل خاورمیانه در خصوص همکاری‌های اقتصادی ایران با این سه کشور به‌خصوص عراق تأکید کرد: «چنانچه به بررسی آمارهای موجود بپردازیم این مسئله که عراق در حال حاضر در مقایسه با ۱۵ کشور همسایه (با احتساب کشورهای جنوب حاشیه خلیج‌فارس) بیشترین مراودات اقتصادی را با ایران دارد و ازنظر پذیرش کالاهای صادراتی در صدر تمامی کشورهای جهان قرار دارد واقعیتی است که می‌تواند روند رو به رشد این همکاری‌ها را به‌خوبی ترسیم کند.»

قنادباشی در ادامه به‌ضرورت سرمایه‌گذاری و حضور مقدماتی در عراق برای گسترش همکاری‌های اقتصادی در آینده پرداخت و گفت: «به‌طور مثال ژاپنی‌ها برای تداوم حضور در عراق، ساختن چند شهرک در اطراف بصره را پذیرفته‌اند تا مقدمه‌ای برای ورودشان به عراق باشد. درعین‌حال عربستان برای حضور در عراق اقدام به ساختن ورزشگاه در برخی شهرهای این کشور کرده است. لذا صادرات گاز و برق از طرف ایران به عراق می‌تواند فرصت‌های لازم برای حضور ایران در عراق را تضمین کند و برگ برنده‌ای برای کشورمان باشد.»

وی ادامه داد: «عراق بعد از گذشت ۲۰ سال و گذار از دوران جنگ، امروز وارد دوران بازسازی‌شده است و در همه عرصه‌های زیرساختی نیاز شدیدی برای فراهم کردن مقدمات و امکانات نوسازی و بازسازی دارد.»

به گفته این کارشناس، درواقع عراق به محصولاتی نیاز دارد که ایران در عرصه تولید آن‌ها به خودکفایی رسیده و می‌تواند آن‌ها را به عراق صادر کند.

قنادباشی به مناسبات اقتصادی ایران و سوریه هم پرداخت و گفت: «در خصوص سوریه نیز وضعیت به همین صورت است یعنی این کشور نیز یک جنگ داخلی را طی کرده، زیرساخت‌هایش تخریب‌شده و اکنون وارد دوره بازسازی شده است. لذا هم عراق و هم سوریه نیازمند کالاهایی هستند که تولید آن‌ها در ایران به مرحله قابل‌قبول و صادرات رسیده است.»

کارشناس مسائل خاورمیانه معتقد است ظرفیت دیگری که در رابطه با این کشورها حائز اهمیت است نرخ پایین حمل‌ونقل و بیمه‌های مربوط به اقدامات تجاری است.

قنادباشی دراین‌باره توضیح داد: «در چنین شرایطی می‌توان به‌خوبی یک برنامه و راهبرد دقیق را برای همکاری‌های اقتصادی آینده تعیین کرد که شاید مهم‌ترین اقدام برداشتن موانع بر سر راه این همکاری‌ها باشد.»

وی ازجمله این موانع را مربوط به ساختارهای اقتصادی و اداری در ایران دانست و افزود: «به‌طور مثال می‌توان به میدان ندادن به بخش خصوصی و اهمال‌ورزی این بخش در همکاری‌های اقتصادی با این چند کشور اشاره کرد. البته بخشی از این اهمال ورزی‌ها هم به عدم اطلاع بخش خصوصی از این قابلیت‌ها و آشنا نبودن با نیازهای عراق، سوریه و لبنان مربوط می‌شود.»

قنادباشی همچنین گفت که یکی دیگر از امتیازات تجارت ایران با این کشورها، پایین بودن نرخ کالاها به دلیل پایین بودن نرخ کرایه، بیمه و کاهش ارزش پول ملی ایران است که صادرات را روان کرده است.

این کارشناس درباره تأثیر تحریم‌های آمریکا بر مراودات تجاری ایران با همسایگانش نیز توضیح داد: «اگرچه تحریم‌ها در مورد همسایگان ایران شامل ترکیه، پاکستان، افغانستان و عراق تأثیرات قابل‌توجهی نداشته است ولیکن به هر ترتیب موانعی را در راه گسترش همکاری‌ها و انتقال بهای کالاها به وجود آورده است.»

وی با اشاره به ایجاد معاونت اقتصادی در وزارت خارجه و فعال کردن سفارتخانه‌های ایران در این سه کشور گفت: «این اقدامات، گام‌های مهمی برای ورود به فصل تازه‌ای از همکاری‌های گسترده با دمشق، بغداد و بیروت به شمار می‌رود. همچنین در رفت‌و‌آمدهای اخیر مقامات سه کشور پیوسته بر ضرورت بهره‌برداری از ظرفیت‌های اقتصادی تأکید شده و در برخی از دیدارها سخن از تدوین و تکمیل سند جامع همکاری‌ها میان این کشورها با ایران نیز به میان آمده که راهبردهایی مبتنی بر تجارب گذشته و قابلیت‌های آینده در این سندها درج‌شده است.»