شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر اخیر رئیسجمهور آمریکا به چین از جنبههای مختلف حائز اهمیت است؛ چرا که چین به عنوان دومین قدرت اقتصادی جهان و یک اقتصاد رو به رشد شناخته میشود. همچنین چینیها در زمینههای مختلف، از جمله بخشهای فضایی، هوش مصنوعی و صنایع نظامی در حال پیشرفت هستند؛ به گونهای که در بخش نظامی، در حالی که پیشتر فاقد ناو هواپیمابر بودند، اکنون سومین ناو هواپیمابر خود را در اختیار دارند. از سوی دیگر، آمریکا به عنوان یک ابرقدرت، چین را همواره به عنوان رقیب خود نگریسته است و اکنون نیز به عنوان رقیب خود میبیند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر اخیر رئیسجمهور آمریکا به چین از جنبههای مختلف حائز اهمیت است؛ چرا که چین به عنوان دومین قدرت اقتصادی جهان و یک اقتصاد رو به رشد شناخته میشود. همچنین چینیها در زمینههای مختلف، از جمله بخشهای فضایی، هوش مصنوعی و صنایع نظامی در حال پیشرفت هستند؛ به گونهای که در بخش نظامی، در حالی که پیشتر فاقد ناو هواپیمابر بودند، اکنون سومین ناو هواپیمابر خود را در اختیار دارند. از سوی دیگر، آمریکا به عنوان یک ابرقدرت، چین را همواره به عنوان رقیب خود نگریسته است و اکنون نیز به عنوان رقیب خود میبیند.
دکتر سماء سلیمان در مجله سیاست بینالملل در این باره نوشت: بر اساس پیش بینیها، صحنه جهانی به سمت ناآرامی های بیشتر در حرکت است و در این باره برخی از نویسندگان همچون ریچارد هاس، رئیس شورای روابط خارجی آمریکا و دیپلمات سابق آمریکایی، از آغاز دوره ناآرامی و پایان نظم جهانی شکل گرفته پس از جنگ سرد خبر داده است. این به آن معناست که تداوم حاکمیت در بسیاری از کشورها دشوارتر خواهد بود و تنشها در بسیاری از مناطق افزایش یافته و بر حکومتها تأثیر خواهد گذاشت. همچنین چالش های اقتصادی، تکنولوژی و امنیتی افزایش خواهد یافت و برخی از قدرتهای بزرگ و منطقهای تلاش خواهند کرد منافع خود را از طریق افزایش قدرت و افزایش حملات سایبری محقق سازند، به شکلی که این شرایط در کوتاه مدت در گسترش تهدید تروریسم نقش خواهد داشت.
بسیاری از تحلیل گران بر این باورند که داعش در صحنه نبرد سوریه و عراق شکست خورد، اما این گروه تروریستی کاملا ریشه کن نشده و بار دیگر در کشورهای شمال آفریقا و برخی از کشورهای آفریقایی همچون نیجریه، مالی و کشورهای جنوب آسیا همچون پاکستان و افغانستان و نیز یمن ظهور خواهد یافت.
در این باره اظهارات عبدالفتاح السیسی رئیس جمهور مصر درباره انتقال عناصر تروریستی فراری از سوریه و عراق به لیبی، مصر، صحرای سینا و غرب آفریقا سخنانی گذرا نبوده است، بلکه این اظهارات به مثابه هشداری مهم درباره شکلگیری دوباره گروه تروریستی داعش در سال ۲۰۱۸ در این کشورها می باشد.
در این باره گادی ایزنکوت، رئیس ستاد مشترک ارتش رژیم صهیونیستی خاطر نشان کرده است که هنوز زود است که مرگ داعش اعلام شود و این مسأله مربوط به پدیده و فکری است که فراتر از تشکیلات داعش است و براین اساس، رویارویی با داعش تا سالهای زیادی ادامه خواهد یافت.
آنچه درستی پیش بینی انتقال داعش به شمال آفریقا و آفریقای جنوب صحرا را می افزاید، گسترش دایره تشکلهای تروریستی است که با داعش بیعت کردند.
از سوی دیگر، با وجود کاهش فعالیتهای تروریستی چندین تشکیلات و گروه تروریستی در الجزایر، در صحنه این کشور یک تشکیلات ترویستی جدیدی ظهور یافته است، به شکلی که به تازگی تأسیس یک تشکیلات جدید با نام ” جند الخلافه فی ارض الجزائر” اعلام شده است که با تشکیلات تروریستی داعش بیعت کرده است.
عوامل مؤثر بر گسترش تشکیلات داعش
عوامل مؤثر بر گسترش داعش در کشورهای شمال و جنوب صحرا در آفریقا و پیوستن جوانان به این گروه تروریستی عبارتند از:
– افزایش تعداد جوانان تحصیلکرده و تشدید تورم و میزان بی کاری و ضعف عملکرد دولت ها که این مسائل منجر به شکلگیری اعتراضات و افزایش تنش نژادی و افراطی گری دینی و به ویژاسلام رادیکالی و بنیاد گرایی مسیحی می شود.
– نیازمندی ارتش های ملی و منطقه ای به کمک های مالی. این در حالی است که تروریست هایی همچون جماعت بوکوحرام و تشکیلات تروریستی داعش و انصار الشریعه و القاعده می توانند به سهولت از طریق شبکه های بین المللی از طریق بسیاری از کشورهای آفریقایی به سلاح و مواد دیگر دست یابند.
– تنش و درگیری بر سر قدرت در کشورهای شمال آفریقا و جنوب صحرا.
عوامل مؤثر بر گسترش داعش در جنوب آسیا عبارتند از:
– نبود امنیت در مرزهای میان پاکستان و افغانستان
– نزاع بر سر قدرت در افغانستان
– وجود بیش از چندین گروه افراطی همچون گروه الاشقرالطیبه و جنبش طالبان پاکستان و القاعده و گروه های وابسته به آن و همچنین جنبش های رادیکالی در هند.
– وجود نارضایتی نژادی ناشی از تبعیضهای شدید میان فقرا و ثروتمندان در کشورهای جنوب آسیا به عنوان کانون بزرگترین مناطق فقیرنشین در جهان.
– روبرو شدن پاکستان با بسیاری از تهدیدات امنیتی داخلی و کاهش منابع درآمدی و افزایش دامنه افراطی گری.
– عدم اعتماد طایفهای میان هند، پاکستان و بنگلادش به دلیل تلاش حزب بهاراتیا جاناتا بزرگترین حزب سیاسی در هند برای تلفیق هیندوتوا در سیاست که این امر منجر به افزایش تنش در اقلیت مسلمان نشین کنونی و پاکستان و بنگلادش دارای اکثریت مسلمان شد.
– رقابت آمریکا، چین و روسیه در منطقه و تلاش آمریکا برای جلوگیری از گسترش نفوذ چین و روسیه و توقف صادرات گاز روسیه به اروپا برای جلوگیری از رقابت برای نفوذ در قاره اروپا. و همچنین سوق دادن روسیه و چین به سمت بی ثباتی ناشی از انتقال داعش به جنوب آسیا و کشورهایی مثل تاجیکستان و ازبکستان و برمه در جنوب چین.
با توجه به مطالب یاد شده می توان گفت؛ سال ۲۰۱۸ شاهد ادامه رویارویی و جنگ با تروریسم و ادامه حضور گروههای افراطی خواهد بود که این موضوع منجر به دامن زدن به تنشهای دینی و طایفهای و مذهبی در مناطق جدیدی در شمال آفریقا، جنوب صحرا و جنوب آسیا خواهد شد. همچنین این وضعیت اجازه خواهد داد که برخی از کشورها در این مناطق و خارج از آن، رابطه مستقیمی با برخی از جنبش های افراطی اسلام سیاسی برقرار نمایند و از کمک این گروه ها در برنامهریزی برای تسلط بر حکومت استفاده کنند؛ موضوعی که پس از بهار عربی اتفاق افتاد.
0 Comments