«گروه اوراسیا» ژانویه هر سال گزارشی موسوم به «خطرهای مهم» درباره روندهای ژئوپلیتیکی که تا حد زیادی ممکن است تغییراتی در جهان در سال جدید ایجاد کند، منتشر می‌کند. در این گزارش مواردی از تحولات جهانی ذکر می‌شود که این گروه پیش بینی می‌کند ظرف 12 ماه آینده رخ می‌دهد و بیشترین تاثیر را بر بازارها و سیاست خواهد داشت:

 

1- سیاست در اروپا

اوضاع اقتصادی کشورهای اروپایی به اندازه اوج بحران اقتصادی منطقه یورو در سال 2012، بد نیست، اما اوضاع سیاسی این قاره در حال حاضر وخیم تر شده است. محبوبیت احزاب سیاسی ضد اتحادیه اروپا در کشورهای مهم اروپایی همچون انگلیس و آلمان احزاب سیاسی ضداتحادیه اروپا همچنان رو به افزایش است و باعث شده توانایی دولت ها برای اجرای اصلاحات هر چند سختگیرانه، اما لازم، تضعیف شود. اختلاف و دودستگی در میان کشورهای اروپایی رو به افزایش است و این در حالی است که نارضایتی دولت های کوچک‌تر با نفوذ یک آلمان قوی، ضعف فرانسه و ناکارآمدی انگلیس بیش از پیش افزایش یافته است. در نهایت، روسیه و داعش نیز همچنان از جمله نگرانی های امنیتی اروپا محسوب می شوند.

 

2- روسیه

تحریم ها و کاهش بهای نفت به قدری روسیه را تضعیف کرده که موجب خشم ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور این کشور شود، اما او هنوز خویشتن‌داری می کند. مسکو به اعمال فشار بر اوکراین ادامه خواهد داد که به تبع آن تحریم های اروپا علیه روسیه تشدید خواهد شد. با توجه به ضعیف شدن اقتصاد روسیه، میزان محبوبیت پوتین بیش از پیش به تمایل وی به رویارویی با غرب بستگی خواهد داشت. در این رویارویی احتمالاً شرکت ها و سرمایه گذاران غربی چه در فضای مجازی و چه در فضای واقعی هدف قرار خواهند گرفت.

 

3- آثار کند شدن روند رشد اقتصادی چین

روند رشد اقتصادی چین در سال 2015 کند خواهد شد، اما این تنها بخشی از طرح شی جینپینگ، رئیس جمهور چین است. تلاش های دیرینه وی برای اجرای اصلاحات اقتصادی بلندپروازانه به توانایی وی در سوق دادن کشور به سوی الگوی اقتصادی مصرفی بستگی خواهد داشت که مستلزم کاهش سطح رشد اقتصادی و در عین حال پایدارتر شدن آن است. تداوم کندی روند رشد اقتصادی چین تاثیر چندانی در داخل این کشور نخواهد داشت. اما کشورهایی همچون برزیل، استرالیا، اندونزی و تایلند – که اقتصادشان به رونق معاملات تجاری با چین وابسته است- فشارهای ناشی از کندی روند رشد اقتصادی در این کشور را به خوبی احساس خواهند کرد.

 

4- تسلیحاتی کردن بخش مالی

در حال حاضر، افکار عمومی در آمریکا از جنگ ها و اشغالگری های واشنگتن در کشورهای دیگر به ستوه آمده اند، اما دولت باراک اوباما، رئیس جمهور آمریکا هنوز خواهان اعمال نفوذ قابل توجه در نقاط مختلف جهان است. به همین دلیل است که واشنگتن در مقیاس جدیدی از بخش مالی به عنوان سلاح استفاده می کند. آمریکا از سیاست چماق (اعمال تحریم های گوناگون) و هویج (دسترسی به بازارهای سرمایه) به عنوان ابزار دیپلماسی اکراهی استفاده می کند. این راهبرد مزایای عمده ای دارد، اما این خطر هم وجود دارد که شرکت هایی که بین رویارویی واشنگتن و کشورهای هدف گرفتار شده اند، ضرر کنند. روابط کشورهای دو سوی اقیانوس آرام نیز ممکن است به همین دلیل تحت تاثیر منفی قرار گیرد.

 

5- داعش، فراتر از عراق و سوریه

داعش با پسرفت‌های نظامی در عراق و سوریه رو به روست، اما دسترسی ایدئولوژیکی این گروه در سال 2015 در سراسر خاورمیانه و شمال آفریقا گسترده خواهد شد. داعش با تشکیل واحدهای جدید در یمن، اردن و عربستان سعودی رشد عمده ای خواهد یافت و دیگر سازمان‌های افراطی را ترغیب خواهد کرد به این گروه ملحق شوند -تا همین حالا هم گروه انصار بیت المقدس در مصر، و اسلام گرایان در لیبی قول داده اند با داعش بیعت کنند. احتمالاً با افزایش نفوذ این گروه افراط گرای شورشی، خطرات پیش رو کشورهای سنی نشین همچون عربستان، امارات متحده عربی و مصر افزایش خواهد یافت.

 

6- صاحب‌منصب‌های ضعیف

سران ضعیف سیاسی که بسیاری از آنان به سختی در انتخابات پارسال پیروز شدند، از بازیگران اصلی تحولات سال 2015 خواهند بود. دیلما روسف، رئیس جمهور برزیل، خوان مانوئل سانتوس، رئیس جمهور کلمبیا، جاکوب زوما، رئیس جمهور آفریقای جنوبی، گودلاک جاناتان، رئیس جمهور نیجریه و رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه، هر یک با مخالفان قوی و مصمم، و موانع جدی برای پیشبرد دستورکارهای سیاسی خود رو به رو خواهند شد.

 

7- ظهور بخش های راهبردی

کسب و کار در جهان در سال 2015 بیش از پیش به عملکرد دولت‌هایی بستگی خواهد داشت که از خطر دوری می کنند و توجه خود را بیشتر به ثبات سیاسی معطوف می کنند تا رشد اقتصادی. این دولت‌ها از شرکت هایی حمایت می کنند که با اهداف سیاسی آنها هماهنگ هستند، و شرکت هایی را که با این اهداف سازگار نیستند، تنبیه می کنند. ما شاهد این روند در بازارهای نوظهور خواهیم بود؛ بازارهایی که دولت هنوز نقش چشمگیرتری در اقتصاد ایفا می کند و همچنین کشورهایی که به دنبال دستیابی به سلاح برای مبارزه با دولت های قدرتمندتر هستند. اما در آمریکا نیز شاهد چنین روندی خواهیم بود؛ کشوری که اولویت های امنیت ملی در آن موجب رشد صنعت نظامی شده است؛ صنعتی که هم اکنون شامل فناوری، مخابرات و شرکت های مالی است.

 

8- عربستان و ایران

تنش بین ایران و عربستان عامل تشدید درگیری در خاورمیانه خواهد بود. اگر توافقی جامع بر سر برنامه هسته‌ای ایران حاصل شود، بدترین کابوس سعودی‌ها محقق خواهد شد. آنها چنین توافقی را عامل تحلیل رفتن امنیت خود و همچنین تبدیل شدن ایران به قدرتی رو به خیزش از نظر ژئوپلیتیکی و اقتصادی می‌دانند.

 

9- تایوان و چین

در پی پیروزی حزب ترقی‌خواه دموکراتیک تایوان با اکثریت قاطع آرا در انتخابات محلی نوامبر پارسال و شکست حزب ملی گرای حاکم، روابط چین و تایوان در سال 2015 به وخامت خواهد گرایید. اگر چین به این نتیجه برسد که راهبرد تعامل اقتصادی با تایوان هدف نهایی پکن برای وحدت دوباره چین و تایوان را محقق نخواهد کرد، ممکن است توافقنامه های تجاری و سرمایه گذاری موجود را لغو کند و مواضع سختگیرانه ای در قبال تایوان اتخاذ کند. این اقدام به طور قطع موجب تحریک مردم تایوان و تشدید خصومت آنها با چین خواهد شد و حتی به اتخاذ سیاست هایی علیه چین منجر خواهد شد. هر گونه اظهار نظر مقامات آمریکایی درباره روابط چین و تایوان موجب وخیم تر شدن روابط پکن و واشنگتن خواهد شد.

 

10- ترکیه

کاهش بهای نفت به این کشور کمک کرده است، اما اردوغان از پیروزی های انتخاباتی در سال 2014 برای به حاشیه راندن دشمنان سیاسی خود، و بازسازی نظام سیاسی کشور برای افزایش قدرت خود استفاده کرد. اما بعید است وی امسال اختیاراتی را که می خواهد به دست آورد، با نخست وزیر خود اختلافات بیشتری پیدا کند، موجب تضعیف انسجام سیاسی در کشور شود و تحولات سیاسی غیرمنتظره ای در کشور رخ دهد. بی ثباتی موجود در نزدیکی مرزهای ترکیه – جایی که صحنه درگیری با داعش است- تهدیدی برای ترکیه محسوب می شود. در میان آوارگانی که از سوریه و عراق وارد ترکیه می شوند، ممکن است افراد افراط‌گرا وجود داشته باشند. همچنین سیل ورود آوارگان به ترکیه مشکلات اقتصادی را برای این کشور به همراه دارد.