عفیفه عابدی در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی با اشاره به تهدید روسیه در خصوص حمله نظامی به اوکراین و تحرکات در مرز با این کشور، خاطرنشان کرد: بحرانی که سال 2014 در اوکراین شکل گرفت که منجر به الحاق شبه‌جزیره کریمه به خاک روسیه شد، در روابط روسیه و غرب تنش‌هایی ایجاد کرد و پیش‌بینی می‌شد که این بحران ادامه‌دار باشد. از آن زمان جسته‌وگریخته در مقاطع مختلف، شاهد شعله‌ور شدن و یا فروکش کردن این بحران هستیم، اما به‌هرحال این بحران ادامه‌دار خواهد بود.

 

اقدام پیش‌دستانه روسیه در مقابل آمریکا

وی با بیان اینکه به دلیل تحولات در عرصه بین‌المللی بعد از روی کار آمدن بایدن، کاملاً قابل پیش‌بینی بود که دوباره در خصوص اوکراین شاهد تحولاتی خواهیم بود، گفت: پیش‌بینی می‌شد که باروی کار آمدن بایدن، سیاست فشار حداکثری علیه روسیه افزایش یابد. در این زمینه نگرانی آمریکا از عادی شدن تدریجی روابط روسیه و اروپا به دلیل مناسبات انرژی و درواقع کاهش فشار بر مسکو نیز قابل‌توجه است. چنانچه باروی کار آمدن بایدن، آمریکا مخالفت خود نسبت به پروژه «نورد استریم ۲» را اعلام کرد و آن را خلاف جریان تحریم­‌های اقتصادی علیه روسیه دانست. علاوه بر آن باید تلاشی که از سوی آمریکا برای باز تنظیم روابطش با اروپا کلید خورده را هم در نظر گرفت.

این کارشناس مسائل روسیه با اشاره به نقش بحران داخلی اوکراین در تحریک مسئله در روابط روسیه و آمریکا نیز افزود: از سال 2014 که بحران داخلی اوکراین آغاز شد، این کشور دچار جنگ داخلی و پیامد آن مشکلات پیچیده سیاسی، اقتصادی و امنیتی است و اکنون سیاست‌گذاران اوکراین به دنبال این هستند که با برجسته ساختن مسئله این کشور نزد قدرت­های بین­المللی، بخشی از هزینه­ها را متوجه آن‌ها کنند.

عابدی تأکید کرد: تحرکاتی که از سوی روسیه در موضوع اوکراین می‌بینیم، پیرو این تحلیلی است که به نظر می‌رسد در مسکو نسبت به مواضع آمریکا و شرایط داخلی اوکراین شکل گرفته و نسبت به آن حساسیت وجود دارد.

این پژوهشگر پژوهشکده تحقیقات راهبردی مجمع با بیان اینکه روسیه پیش‌بینی می‌کرد با روی کار آمدن آقای بایدن تغییر موضعی از سوی واشنگتن در موضوع اوکراین و تحولات داخلی آن آغاز شود، اضافه کرد: به همین دلیل زنگ هشدار برای روس‌ها به صدا درآمده بود و موقعیت و دستاوردهای خود را در شرق اوکراین درخطر می‌دیدند. این تحرکات بیشتر پاسخ به تهدیدی بود که روس‌ها به‌ویژه در شرق اوکراین احساس می‌کردند. درواقع آن‌ها باهدف بازدارندگی به استقبال این تهدید رفتند و تحرکات نظامی خود را در این منطقه افزایش دادند.

 

اهمیت اوکراین برای روسیه

عابدی با اشاره به اهمیت اوکراین برای روسیه، تصریح کرد این کشور با دارا بودن بخشی از ظرفیت هسته­ای اتحاد جماهیر شوروی و پیوند ژئوپلیتیکی با اروپا یکی از مهم‌ترین بازماندگان شوروی برای روسیه ارزیابی می­شود و لذا تلاش­های اوکراین برای پیوند با بلوک غرب ضربه بزرگی به روس‌ها محسوب می­شود که سودای احیای جایگاه ابرقدرتی دارند. در این رابطه عابدی گفت: اوکراین میزبان یکی از مهم‌ترین ناوگان‌های دریایی روسیه در دریای سیاه است و پیوند اوکراین با غرب احتمالاً این موقعیت را به خطر می‌اندازد و روسیه را در تنگنای امنیتی قرار می‌دهد.

 

تحرکات بازدارنده روسیه در اوکراین

وی با یادآوری اینکه تضمین امنیت پایگاه‌های دریایی و گسترش آن‌ها در مناطق دیگر جهان، یکی از اصول دکترین دریایی روسیه در دو دهه اخیر بوده است، افزود: این حساسیت و ملاحظات سیاسی – امنیتی در رابطه با اوکراین برای روسیه بسیار جدی است. به همین دلیل با توجه به‌پیش بینی‌ها نسبت به تغییر موضع آمریکا در دوره بایدن، تلاش کردند تحرکات بازدارنده‌ای در این زمینه داشته باشند.

در ادامه این پژوهشگر پژوهشکده تحقیقات راهبردی مجمع به عقب‌نشینی نیروی نظامی روسیه از مرز اوکراین اشاره کرد و با تأکید بر اینکه روسیه از شعله‌ور شدن جنگ در شرق اوکراین استقبال نمی‌کند، افزود: بیشتر تحرکات روسیه در شرایط فعلی باهدف بازدارندگی انجام می‌شود و متضمن هشدار جدی به غرب است که روسیه در رابطه با اوکراین کوتاه نخواهد آمد.

 

رویکرد سیاسی – امنیتی روسیه در قبال اوکراین

عابدی ادامه داد: با همه این‌ها روس‌ها در رابطه با اوکراین از رویکرد سیاسی باهدف حفظ وضع موجود استقبال می‌کنند و هشدارهای نظامی آن‌ها، پیش‌درآمد ایجاد زمینه سیاسی برای یکسری مذاکرات جدی در خصوص شرق اوکراین تحلیل می‌شود. وی افزود درست است که این مناطق اکنون تحت حمایت روس‌ها هستند، اما تأمین نیازهای اساسی آن‌ها ازجمله برق و آب مستلزم همکاری با کی یف است؛ به همین دلیل روسیه هم‌زمان یک رویکرد سیاسی – امنیتی در موضوع اوکراین را دنبال می‌کند.

وی با اشاره به اینکه روسیه اعلام کرده به‌واسطه احساس تهدید از سوی اوکراین، تجهیزات نظامی سنگینش را در غرب خاک خود برای مانورهای نظامی حفظ می‌کند، اظهار داشت: بازگرداندن نیروهای نظامی از شرق اوکراین عقب‌نشینی نبوده و به همین دلیل هم در غرب بسیار تردیدآمیز به این تحرکات روسیه نگاه می‌شود.

این تحلیلگر مسائل روسیه فراخواندن بخشی از نیروهای نظامی روسیه را باهدف مدیریت تنش‌ها عنوان کرد و یادآور شد: موضوع اصلی تنش در روابط مسکو و واشنگتن، خود روسیه است و اوکراین باوجود اهمیت بسیار، موضوع اصلی نیست و تنها صرفاً ابزاری علیه مسکو محسوب می­شود.

عابدی تأکید کرد: درواقع آمریکا در شرایط فعلی در تلاش است که فشارهای بیشتری به روسیه وارد و سطح مناسباتش با اروپا را کنترل کند و اجازه ندهد روزنه تنفسی برای کنترل تحریم‌هایی که غرب علیه روسیه ایجاد کرده به وجود بیاید. به همین دلایل همه تلاش خود را می‌کند تا از موضوع اوکراین علیه روسیه استفاده کند.