فهرست

نگاهی به دکترین دفاعی سعودی

دوشنبه ۱۸ اسفند ۱۳۹۳ ۲۲:۵۶ ب.ظ

نگاهی به دکترین دفاعی سعودی
شورا آنلاین – ترجمه نواف عبید در پژوهشی که برای مرکز علوم و امور بین الملل بلفر دانشگاه هاروارد انجام داده، دکترین دفاعی به عربستان سعودی پیشنهاد کرده و امیدوار است که اصلاحات داخلی ضروری در این کشور کلید بخورد تا پاسخگوی نیازهای در حال تغییر امروزی و تهدیدهای بالقوه فردای این کشور باشد.

عبید در این پژوهش که طراحی نقشه ساختار توسعه یافته نیروهای مورد نیاز این کشور پادشاهی برای هدایت جهان عرب، ایجاد ثبات در منطقه و ایفای مسئولیت‌های جهانی‌اش است، نوشت: در دهه اخیر جهان شاهد تغییر رژیم ها، انقلاب ها و شکاف قومیتی بود که خاورمیانه را به صحنه غیرقابل تشخیص سیاسی آکنده از بی ثباتی، بی کفایتی و دولت های ورشکسته تبدیل کرد.

اگر این پادشاهی می خواهد جایگاه خود را به عنوان رهبر عرب منطقه تحکیم و به همسایگانش در نبرد برای رسیدن به ثبات کمک کند، باید به خوبی خود را سازماندهی و آماده چالش های داخلی و خارجی پیش رو کند. عربستان باید در راهبردهای دفاعی و نظامی ملی خود بازنگری کند تا ابتکارات دفاعی و راهبردی خود را نهادمند سازد.

از این رو، این ارزیابی دکترین دفاعی سعودی را ارایه می دهد اهداف راهبردی اش را تحلیل و تهدیدات نظامی بالقوه اش را شناسایی کرده است. این یک دکترین فعالانه است که به عرصه سیاسی در حال تغییر - به طور خاص زوال مداخله گرایی غربی و خیزش رهبری سعودی - واکنش نشان می دهد تا دو هدف ضروری برای بقا و امنیت را برآورده سازد: اول، حفاظت از عربستان در برابر تهدیدات داخلی همچون افراطی گری و تروریسم؛ و دوم، حفاظت از جهان عرب در برابر بی ثباتی ناشی از سیاست های هژمونیک، نبردهای قدرت و اختلافات قومیتی و از این مجال نظم در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا حفظ شود.

این دکترین برای برآورده ساختن اهداف ضروری هفت هدف موازی را برای ساختار بندی بهتر کشور تعیین می کند. این هفت هدف دکترین به شرح زیر است:

1- دفاع از خاک کشور

2- حفظ موفقیت در تلاش های ضدتروریسم

3- تقویت دفاعی کشورهای شریک

4- برتری در ماموریت های اعمال قدرت

5- بازداری از اشاعه تسلیحات کشتار جمعی

6- استقرار دو فرماندهی مجزا برای فضای مجازی و فضای ماورای جو

7- تقویت شراکت های بین نهادی

 

در حالی که همه این اهداف نیازمند اقدام سیاسی و اقتصادی است، اما تلاش های دفاعی است که لنگرگاه موفقیتش خواهد بود. به همین خاطر، دکترین پیشنهادی ابتکاری را برای تقویت راهبردی نظامی سعودی جهت حفاظت از کشور در برابر تهدیدات داخلی و همچنین خارجی و توازن دوباره دینامیک های منطقه ای قدرت به منظور افزایش ثبات در خاورمیانه و جهان اسلام در مقیاس گسترده تر عرضه می دارد.

عربستان تنها کشور عرب است که می تواند از عهده برنامه های راهبردی و دفاعی در مقیاس گسترده برآمده و آنها را حفظ کند. به این ترتیب عربستان با الزامی برای اصلاح خود جهت انجام این مسئولیت مواجه است.

 

نقشه سیاسی عربستان سعودی

 

اهداف

هدف 1 - دفاع از خاک کشور

این هدف باید به سه زیر هدف بر مبنای جغرافیا تقسیم شود: دفاع از مرز شمالی؛ دفاع از مرز جنوبی و دفاع از خط مرزی ساحلی.

روابط عربستان با همسایگان شمالی یعنی اردن، عراق و ایران در طیف بسیار نزدیک تا شکننده و بسیار مخاطره آمیز قرار می گیرد. عراق نسبت به دیگر همسایگان شمالی عربستان، تهدید بیشتری محسوب می شود.

مسایل دفاعی مربوط به مرز جنوبی سعودی اساسا در یمن متمرکز است. عربستان باید به پایش شورش ها و قیام های داخلی در یمن، خیزش القاعده در شبه جزیره عربی و ورود مهاجران غیرقانونی امیدوار به فرار از بی ثباتی و فقر در یمن ادامه دهد.

نهایتا اینکه، عربستان برای دفاع از سراسر خاک خود باید در نظارت دریایی و تدابیر دفاعی اش برای خطوط کشتیرانی حول این کشور بازنگری کرده و همچنین روی نیروی هوایی خود به عنوان قدرت حامی سرمایه گذاری کند

 

هدف 2 - حفظ موفقیت در تلاش های ضدتروریسم

سازوکار دفاعی سعودی باید بقای کشور را با هدف دوم به پیش ببرد یعنی تحکیم تلاش های مقابله با تروریسم. این هدف با سه دستور کار مجزا قابل حصول است: دفاع در برابر حملات تروریستی در داخل؛ دفاع در برابر حملات تروریستی در خارج؛ و دفاع در برابر اشاعه لفاظی افراطی و ایدئولوژی تروریستی هم در داخل و هم در خارج.

 

هدف 3- تقویت توان دفاعی همپیمانان راهبردی

عربستان به شکلی غیرقابل مناقشه به رهبر منطقه ای عربی تبدیل شده است. این کشور باید پیشگام الگوی جدید ثبات منطقه ای از طریق سرمایه گذاری در تقویت و تثبیت تلاش های همپیمانان راهبردی اش در همسایگی خود و فراتر از آن باشد.

 

هدف 4 - موفقیت در اعمال قدرت

ضروری است که عربستان توانی را برای واکنش سریع به تهدیدات، پاسخ به بحران ها، ارتقای بازدارندگی و مهار ناآرامی منطقه ای ایجاد کند. عربستان باید به صورت منطقه ای و بین المللی اعمال قدرت و در همین حال در جهان اسلام اعمال نفوذ کند.

 

هدف 5 - بازدارندگی در برابر اشاعه تسلیحات کشتار جمعی

در حالی که عربستان هنوز برنامه تسلیحات هسته ای ندارد، باید تصریح کند که چنین وضعی موضوعی سیاسی است و امکان دارد فورا تغییر کند. در چنین سناریویی، عربستان مجبور به بازنگری در راهبرد منع اشاعه خود می شود.

 

هدف 6 - ایجاد دو فرماندهی مجزا برای فضای مجازی و فضای ماورای جو

برای ایجاد دکترین جامع و به روز راهبردی، عربستان باید به برنامه مدرنیزاسیون دستگاه نظامی خود ادامه داده و با اکتشافات به روز فناوری منطبق شود. دو فرماندهی عمده وجود دارد که عربستان باید ایجاد کند - فضای سایبر و فضای ماورای جو - تا بتواند رقابت موفقی در نظام بین المللی داشته باشد.

 

هدف 7- تقویت شراکت های بین نهادی

همه اهداف پیش گفته بی ثمر خواهد بود، اگر این هدف نهایی یعنی تقویت شراکت های بین نهادی داخل نهادهای نظامی سعودی وجود نداشته باشد. کل ساختار دفاعی عربستان باید تقویت شود تا اصلاحات پیشنهادی پیش گفته میسر گردد. برای این مقصود، این راهبرد باید بر سه وظیفه مجزا متمرکز شود: پیشبرد هماهنگ و همسازی راهبرد امنیت ملی، اطلاعاتی و سیاست خارجی و نهادهای ذیربط شان؛ تطابق بین نهادی سازوکارهای دفاعی سازماندهی شده مطابق با جو دایم در حال تغییر داخلی، منطقه ای و بین المللی؛ و ایجاد رویکرد بین سازمانی برای ارزیابی از آمادگی، ظرفیت ها و نقص های سازمان ها و همچنین مخاطرات و چالش های کشور.

 

راهبردهای دستیابی به اهداف

عربستان به منظور تکمیل هدف نخست، نیازمند بازنگری در ارتش، نیروی دریایی و سامانه های موشکی است. این پادشاهی باید ظرفیت های خود را در مرز شمالی، مرز جنوبی و خطوط ساحلی با تاکید بر حفاظت از آسیب پذیری ها در برابر یمن، عراق و در دریا حفظ و تقویت کند.

عربستان برای هدف دوم خود وظیفه دارد راهبردهای برتر خود جهت مقابله با تروریسم را در خارج از کشور به اشتراک بگذارد و در همین حال دفاع موفق خود را در برابر ایدئولوژی افراطی و حملات تروریستی در داخل حفظ کند.

این دکترین دفاعی برای رسیدن به هدف سوم پیشنهاد می دهد که عربستان جو امنیت ملی منطقه ای همپیمانان راهبردی خود را از طریق اتحادیه خلیج در آینده حفظ کند. این اتحادیه شامل شورای همکاری تقویت شده و فرماندهی نظامی نهادمند شورای همکاری و مجهز به اشتراک گذاری سربازان، تسیلحات و اطلاعات خواهد بود. ماموریت این نیروی جدید فرماندهی نظامی متحد خلیج جهت تثبیت کشورهای تحت تاثیر قرار گرفته از قیام های عربی در سال 2011 و حفظ صلح در منطقه خواهد بود.

هدف چهارم - برای موفقیت در اعمال قدرت - نگاهش به نفوذ عربستان در سطح منطقه، بین المللی و در سراسر جهان اسلام است. این دکترین بر تداوم افزایش استقلال از همپیمانان راهبردی تاریخی غرب تاکید می کند، بر هدف توازن نظامی و تسریع برنامه های توسعه امنیت ملی نیز اصرار دارد. این امر به عربستان امکان مداخله در بحران های منطقه ای و بین المللی و اقدام به عنوان کشور عربی اصلی را مبتنی بر حفظ اصول سنتی اسلامی در هر تصمیمی می دهد.

حساس ترین مورد این هفت هدف - بازدارندگی اشاعه تسلیحات کشتار جمعی - هدفش ارتقای منطقه عاری از سلاح های هسته ای در خاورمیانه است، اما خواستار افزایش ظرفیت های بازرسی، ردگیری و مهار است. این هدف، ایجاد بازدارندگی نظامی را مد نظر قرار می دهد که ممکن است شامل دستیابی به یک سلاح کشتار جمعی مشخص باشد.

ششمین هدف عربستان ایجاد دو فرماندهی مجزا - یکی برای فضای سایبر و دیگری برای فضای ماورای جو - به منظور مدرنیزه کردن سامانه های دفاعی اش است. نخستین گام برای امنیت سایبری، مشاوره با بخش بازرگانی پیشرفته فناوری در داخل و خارج برای منابع و تخصص لازم در زمینه امنیت سایبر است. همچنین، عربستان باید گروه واکنش رایانه ای و سازوکار امنیت الکترونیک خود را در قالب فرماندهی بزرگ تر امنیت سایبری تحکیم کند. موفقیت فرماندهی فضایی نیز بستگی به هماهنگی با کارشناسان خارجی، همچنین تداوم کاوش و پیشرفت ظرفیت های فضایی و فضانوردی عربستان است.

نهایتا اینکه عربستان می تواند در قالب اجتماعات دفاعی، امنیتی و اطلاعاتی خود شراکت های راهبردی را از طریق قدرتمند ساختن شورای امنیت ملی جهت هماهنگی راهبردی، ارزیابی همه ظرفیت های آژانس ها تضمین کند و با هر گونه تغییری که حادث شود، انطباق یابد. هدف نهایی - برای تقویت شراکت بین آژانس ها - تضمین کننده همه اهداف پیش گفته از طریق تلاشی متحد الشکل خواهد بود.

اجرای دکترین دفاعی سعودی اعلان وقف شدن عربستان به دفاع داخلی و همچنین حمایت از ثبات در سراسر خاورمیانه و جهان عرب در سطح گسترده تر خواهد بود. عربستان در پیگیری همه این هفت هدف باید منابع به شدت قابل توجه سیاسی، مالی و نظامی خود را به کار گیرد تا بحران جاری در جهان عرب و اسلامی را فرونشانده و در همین حال قدرت و بقای خود را افزایش دهد.


دوشنبه ۱۸ اسفند ۱۳۹۳ ۲۲:۵۶ ب.ظ


اظهار نظر

برای ارسال نظرات خود باید ابتدا عضو و وارد سایت شوید.

تا کنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است، شما میتوانید اولین نفری باشید که در رابطه با آن اظهار نظر میکنید!