فهرست

نگاهي به کتاب

برخورد روسیه با جهانی شدن

يكشنبه ۲۷ دی ۱۳۹۴ ۱۹:۴۵ ب.ظ

برخورد روسیه با جهانی شدن
شورا آنلاین – ترجمه: کتاب "برخورد روسیه با جهانی شدن: بازیگران، روندها و لحظات بحرانی" شامل آثار هفت نویسنده است  که  بیش از نیمی از آنها عضو موسسه امور بین الملل نروژ هستند. بنابراین با وجود تنوع مطالب ارایه شده، نباید انتظار تنوع چندانی را در دیدگاه‌های بیان شده توسط نویسندگان داشت.

آرارات اوسیپیان، استاد دانشگاه واندربیلت یونیورسیتی، نشویل آمریکا در نقدی که بر این کتاب در مجله سیاست در اروپای شرقی منتشر کرد، نوشت: یکی از اهداف مهم دنبال شده در کتاب "روشن کردن روندهای سیاستگذاری و مفاهیمی است که در مواجهه روسیه با چالش های جهانی شدن نقش دارد." تمرکز اصلی کتاب بر دوره زمانی از سال 2000 تا 2010 است که دو دوره اول ریاست جمهوری ولادیمیر پوتین و سال های نخست ریاست جمهوری دمیتری مدودف را شامل می شود.

ترتیب ارایه فصل های کتاب از نظم خاصی برخوردار نیست. این امر جای تعجبی ندارد، زیرا هر یک از فصل ها بر یک موضوع خاص مرتبط با جهانی شدن و پاسخ روسیه به آن متمرکز است. مطمئنا ترتیب ارایه این فصل ها ارتباطی با اهمیت موضوعات مطرح شده برای دستگاه سیاسی روسیه ندارد.

این کتاب شامل موضوعات متنوعی از جمله محیط زیست، تغییرات آب و هوایی و پروتکل کیوتو، پاسخ روسیه به بحران مالی و اقتصادی جهان در سال 2008،  روش برخورد روسیه با تروریسم بین الملل از جمله در خاک خودش، استخراج و تجارت نفت و گاز و سرمایه گذاری خارجی در این صنایع و بالاخره مشکلات بهداشتی، به ویژه مشکلات مربوط به ایدز است. 

برخی مسایل برای روسیه از دیگر مشکلات مهم‌تر است. مشکلات بخش بهداشت و سلامت، بخشی از بحران جمعیتی در این کشور است. صنعت نفت و گاز جریان ثابت درآمدی را به همراه خود دارد. در هر حال روندهای سیاسی که هدف آنها منظم کردن و حل این مسایل است، ارزش توجه علمی را دارد.  نویسندگان به خوبی به این موضوع می پردازند که رهبران سیاسی روسیه و دستگاه سیاست خارجی آن در حالی که به بازکردن درهای روسیه به سوی جهان ادامه می دهند، چطور خط دفاع از منافع ملی و حفاظت از استقلال حاکمیت کشور را دنبال می کنند.

نویسندگان خود را به مشکلات سیاسی و اقتصادی نظیر ایجاد دموکراسی و استقلال منابع محدود نمی کنند. مشکلات دیگر مربوط به سیاست های روسیه نیز در این کتاب بررسی شده اند. به عنوان مثال در فصل پنجم با عنوان "روسیه و تروریسم بین المللی: چالش جهانی – پاسخ ملی؟" جولی ویلهلمسن (Julie Wilhelmsen) پاسخ روسیه به تهدیدهای تروریستی را بررسی می کند و نتیجه می گیرد که "در حالی که این طور در نظر گرفته می شود که روسیه اغلب در پاسخ به چالش های جهانی شدن کند عمل می کند، اما در مورد تروریسم بین المللی این طور نبوده است."

در عین حال همان طور که نویسندگان اشاره می کنند، روسیه ناتو را در مقایسه با تروریسم بین المللی تهدید بالقوه و مهم تری در نظر می گیرد.

وابستگی شدید روسیه به صادرات مواد خام می تواند تاکید بر استخراج نفت و گاز و مسایل مربوط به سیاست انرژی و محیط زیست را توضیح دهد. بنابراین تعجبی ندارد که مساله استخراج نفت و گاز و سرمایه گذاری خارجی در این بخش های اقتصاد و نفوذ اقتصادی بر شرکت های خارجی در دو فصل کتاب مورد بررسی قرار گرفته است.

در فصل شش تحت عنوان "برخوردهای نزدیک: سیاستگذاری روسیه و شرکت های بین المللی نفت" ، ایندرا اورلند (Indra Overland) الگوی سلسله مراتب قدرت و رایزنی در ترکیب‌بندی سیاست روسیه را ارایه می دهد. نویسنده همچنین به تناقض در اجرای حقوق و عملکرد دادگاه‌ها، عدالت گزینشی و موضوع شرکت یوکاس به عنوان بخشی از تجارت انرژی اشاره می‌کند.

در ادامه، مساله نفت و ابرقدرت بودن روسیه در حوزه انرژی، ژاکوب گودزیمیرسکی (Jakub Godzimirski) در فصل هفت با عنوان " نورد استریم: جهانی شدن در خط نفت" اشاره می کند که روسیه در سال 2008 تامین کننده 12.8 درصد نفت و 23 درصد گاز تولیدی جهان بود. این نویسنده این طور ادامه می دهد که روسیه به دسترسی به بازار جهانی، مطالبات سیاسی کشورهای ترانزیت و بهای جهانی انرژی وابسته است.

همچنین این موضوع جالب است که مسایل یک اقتصاد منبع محور، شرکت های نفتی، سرمایه گذاری های خارجی و عدالت گزینشی به هم پیوسته اند و یک حوزه در هم تنیده از اقتصاد سیاسی و فعالیت بازرگانی و نیز یک حوزه خاص پژوهشی را شکل می دهند.

این کتاب عاری از نقص نیست. یکی از نواقص کتاب این است که با وجود تلاش نویسندگان برای ارایه یک مفهوم پژوهشی استادانه و منسجم در آغاز کتاب، فقدان ارتباطات مستقیم و روشن میان این مفاهیم و اطلاعاتی که در بخش های بعدی این کتاب ارایه شده، کاملا واضح است .

نقص دیگر کتاب فقدان آمار و جداول و نمودارهاست. نویسندگان در حالی که روسیه را به عنوان کشوری نشان می دهند که با چالش های جهانی شدن روبروست، اما برای اثبات استدلال های خود اطلاعات کافی ارایه نمی کنند. قرار دادن هر کشوری در بافت جهانی شدن و اقتصاد جهانی، طبیعتا مستلزم ارایه اطلاعات مفصل و جداول و نمودارهای مربوطه است، چه رسد به کشور بزرگی نظیر روسیه. بنابراین طبیعی است که مخاطب انتظار داشته باشد چنین کتابی به تعداد کافی جدول و نمودار داشته باشد. اما در عوض در این کتاب فقط دو جدول و سه نمودار ساده به چشم می خورد. ظاهرا نویسندگان تصمیم داشته اند به جای ارایه جداول مفصل سراغ بحث های طولانی، استدلال ها و توصیف‌ها بروند و برخی اعداد را درباره عملکرد اقتصادی به شکل پراکنده‌ای در سراسر متن ارایه کنند.

در کل این کتاب برای دانشجویان و پژوهشگرانی جالب است که می خواهند مبحثی را در خصوص ابعاد خاصی از پاسخ روسیه به چالش های مدرن جهانی سازی دنبال کنند. این کتاب همچنین می تواند مورد استفاده متخصصان سازمان های مهم بین المللی، کارگزاری های دولتی، سازمان های بزرگ مردم نهاد و شرکت های چندملیتی  که در حال بررسی همکاری با شرکای روسی خود یا دولت روسیه، کار کردن در روسیه یا سرمایه گذاری در روسیه هستند، قرار گیرد یا اینکه تصویر بهتری از این کشور را به افکار عمومی غرب منتقل کند.


يكشنبه ۲۷ دی ۱۳۹۴ ۱۹:۴۵ ب.ظ


اظهار نظر

برای ارسال نظرات خود باید ابتدا عضو و وارد سایت شوید.

تا کنون نظری برای این مطلب ثبت نشده است، شما میتوانید اولین نفری باشید که در رابطه با آن اظهار نظر میکنید!